Μουσική Β' Γυμνασίου - Βιβλίο Μαθητή (Εμπλουτισμένο)

 

 

Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί

 

img

img
ασκήσεις πρακτικής και εξάσκησης

Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί

Ράγκα και Τάλα  

Οι πρώτες γραπτές μαρτυρίες που έχουμε για τη μουσική παράδοση στην Ινδία, χρονολογούνται από το 1000 π. Χ. (στις Βέδες, τα ιερά βιβλία των Ινδών)1. Είναι μία από τις σημαντικότερες μουσικές παραδόσεις, αν λάβει κανείς υπόψη:

• τον πληθυσμό της Ινδίας που καλύπτει το 1/5 του πληθυσμού του πλανήτη,

• τη σπουδαία θέση που κατέχει η μουσική μέσα στην ινδική κοινωνία,

• το θεωρητικό σύστημα που έχει αναπτυχθεί όλα αυτά τα χρόνια για να τη στηρίζει, και

• την επιρροή που έχει ασκήσει στη μουσική άλλων ηπείρων, ακόμα και στη δυτικοευρωπαϊκή μουσική.

Στα αρχαία χρόνια, η μουσική στην Ινδία παιζόταν στους ναούς, στις αυλές των αυτοκρατόρων και στις υπαίθριες γιορτές. Στην Ινδική μουσική υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στην «κλασική» και την παραδοσιακή μουσική.

Στην «κλασική» μουσική της Ινδίας κυριαρχούν δύο μουσικές παραδόσεις:

• η Ινδουστανική, στη Βόρεια Ινδία και

• η Καρνατική, στη Νότια Ινδία.

Οι δύο παραδόσεις είναι ίδιες όσον αφορά τις βασικές αρχές τους, αλλά διαφορετικές ως προς τις λεπτομέρειες.

Πάνω από το 70 % του πληθυσμού της Ινδίας ζουν σε χωριά, όπου η «κλασική» μουσική ακούγεται σπάνια.

Η παραδοσιακή μουσική περιλαμβάνει τραγούδια του κύκλου της ζωής, των εποχών και των γιορτών των Ινδουιστών.

img

img

Ραβί Σανκάρ: Διάσημος Ινδός μουσικός, εκτελεστής του σιτάρ και συνθέτης. Θεωρείται ο σημαντικότερος πρεσβευτής της Ινδικής μουσικής και έχει επηρεάσει πλήθος καλλιτεχνών στην Ανατολή και τη Δύση.

img

Τα τελευταία χρόνια στην Ινδία κυριαρχεί η Ινδική κινηματογραφική μουσική, λόγω της μεγάλης ανάπτυξης της κινηματογραφικής βιομηχανίας στη Βομβάη (το ονομαζόμενο και «Μπόλιγουντ»).

1 Οι Βέδες είναι το αρχαιότερο σωζόμενο γραπτό κείμενο σε όλο τον κόσμο, και η απαγγελία τους συνοδεύεται από μια ιδιαίτερα χαλαρωτική μουσική υπόκρουση.
 
Η δομή της ινδικής μουσικής  

Το μεγαλύτερο μέρος της ινδικής μουσικής έχει τρία κύρια συστατικά:

• μια μελωδία σόλο, που συχνά εμπλουτίζεται με περίτεχνο τρόπο,

• μια ρυθμική συνοδεία και

• μια μορφή ισοκρατήματος.

Η φωνητική μουσική είναι αυτή που κυριαρχεί, με τις οργανικές φόρμες να βασίζονται σε φωνητικά μοντέλα.

Τα δύο βασικά στοιχεία της ινδικής μουσικής είναι: η ράγκα (raga) και το τάλα (tala).

img

Η ράγκα είναι το σημαντικότερο στοιχείο στη δομή της ινδικής μουσικής. Με τη λέξη αυτή εννοείται το σύστημα που περιλαμβάνει όλα τα μελωδικά στοιχεία μιας σύνθεσης.

Κάθε ράγκα έχει ανιούσα και κατιούσα μορφή (που μπορεί να διαφέρει) καθορισμένα μελίσματα, χαρακτηριστικές μελωδικές φράσεις και συγκεκριμένη ώρα της μέρας για εκτέλεση.

Τέλος, έχει μια κυρίαρχη διάθεση (rasa) και δύο βασικές νότες, μια κύρια που συνοδεύει τη μελωδική κίνηση και μια δευτερεύουσα συνήθως μια 4η ή μια 5η ψηλότερα.

Εικόνα

Στα θεωρητικά κείμενα περιγράφονται χιλιάδες ράγκα, αλλά στην πράξη μόνο 50 περίπου χρησιμοποιούνται στην Ινδουστανική και 50 στην Καρνατική μουσική.

Είναι δύσκολο να οριστεί τι είναι ράγκα, γιατί αφενός περιγράφει εκτός από μια σειρά φθόγγων και διάφορα εξωμουσικά στοιχεία (π.χ. ψυχολογική διάθεση, ώρα της ημέρας κ.ά.) και αφετέρου δεν υπάρχει όρος αντίστοιχός της στη δυτικοευρωπαϊκή μουσική παράδοση.

Οι αρχαίοι Ινδοί πίστευαν ότι κάθε ράγκα ζωντανεύει μια συγκεκριμένη εικόνα ή χρώμα και επικαλείται μια συγκεκριμένη θεότητα. Εξωτερικός σύνδεσμος

Μοιάζει αρκετά με την έννοια του δρόμου στην ελληνική λαϊκή μουσική και με την έννοια του ήχου στη βυζαντινή μουσική.

 

img

img

Ταζ Μαχάλ

Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί

Ο όρος τάλα αναφέρεται σε όλα τα ρυθμικά στοιχεία μιας σύνθεσης και περιγράφει τόσο το κάθε ρυθμικό μέτρο, όσο και τις αλληλουχίες ρυθμικών μέτρων πάνω στις οποίες χτίζεται ένα μουσικό έργο. Συνήθως αποτελείται από 6 έως 16 χτύπους το καθένα. Και πάλι, η ακριβής έννοια του τάλα, δεν συναντάται στη δυτικοευρωπαϊκή μουσική. Τα τάλα διαιρούνται σε ομάδες χτύπων.

Για παράδειγμα, το ινδουστανικό γιάπταλ με 10 χτύπους υποδιαιρείται σε 2+3+2+3 (διαβάζεται: ντιν να | ντιν ντιν να | τιν να | ντιν ντιν να).

Εικόνα

Μουσικά Όργανα

Τα ινδικά μουσικά όργανα αντικατοπτρίζουν τις κύριες απαιτήσεις του ινδικού μουσικού συστήματος:
• ευελιξία στο τονικό ύψος για να μπορούν να εκτελούνται οι διάφορες ράγκα και τα μελίσματά τους,
• ρυθμική πολυπλοκότητα και
• ένα «πανταχού παρόν» ισοκράτημα.

Υπάρχουν λίγα όργανα καθορισμένου τονικού ύψους, όπως τα ξυλόφωνα και τα μεταλλόφωνα που κυριαρχούν στη νοτιοανατολική Ασία.

Χορδόφωνα
Τα αντιπροσωπευτικότερα έγχορδα όργανα της βόρειας Ινδίας είναι το σιτάρ και το σαρόντ.

Το σιτάρ, είναι ένα χορδόφωνο νυκτό όργανο τύπου λαούτου με μεγάλο βραχίονα, με τέσσερις χορδές μελωδικές, τρεις για ισοκράτημα και δεκατρείς συμπαθητικές χορδές, που πάλλονται ανεξάρτητα όταν παίζει το όργανο, εμπλουτίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη χροιά. Εικόνα

Το σαρόντ, επίσης χορδόφωνο τύπου λαούτου, έχει μικρότερο βραχίονα από αυτό του σιτάρ, έξι χορδές για μελωδία, δύο για ισοκράτημα και αρκετές συμπαθητικές χορδές. Εικόνα

Η βίνα, ένα από τα παλαιότερα χορδόφωνα της Νότιας Ινδίας, είναι νυκτό τύπου λαούτου με μακρύ βραχίονα, με τέσσερις μελωδικές χορδές και τρεις χορδές ισοκρατήματος. Εικόνα

Τα πιο πολλά είδη της Ινδικής μουσικής ξεκινούν με ένα αργό αυτοσχεδιαστικό μέρος σε ελεύθερο ρυθμό στο οποίο εισάγονται τα χαρακτηριστικά της ράγκα. Οι εκτελέσεις είναι συνήθως ένας διαγωνισμός δεξιοτεχνίας ανάμεσα στο σολίστα και τον εκτελεστή των κρουστών, με τον καθένα να εισάγει εξαιρετικά πολύπλοκες παραλλαγές του τάλα, το οποίο συχνά διαρκεί αρκετά. Το τονικό σύστημα της μουσικής της Ινδίας γενικά είναι τροπικό, βασίζεται δηλαδή στους τρόπους, που είναι κλίμακες διαφορετικές από τη μείζονα και την ελάσσονα.

 

img

Σαρόντ

img

Βίνα

 

Το ευρωπαϊκό βιολί επίσης παίζεται στην «κλασική» μουσική της Ινδίας. Ο εκτελεστής κάθεται σταυροπόδι στο πάτωμα και κρατάει το βιολί στηριζόμενο στο στήθος του με το κεφάλι του οργάνου να στηρίζεται στο κουντεπιέ του δεξιού του ποδιού.

Όλα αυτά τα όργανα εκτελούν τις μελωδικές γραμμές μιας σύνθεσης, ενώ συνήθως τα συνοδεύει το όργανο ταμπούρα, παράγοντας έναν βόμβο σαν ισοκράτημα, χαρακτηριστικό στοιχείο της ινδικής μουσικής.

Το ταμπούρα, είναι ένα χορδόφωνο τύπου λαούτου με μακρύ βραχίονα και τέσσερις χορδές. Ο εκτελεστής, συχνά κάποιος μαθητής του σολίστα, δε σταματά ποτέ να τις χτυπά ενώ σε όλη τη διάρκεια της ράγκα παίζει αργά και ισόχρονα. εξωτερικός σύνδεσμος

Μεμβρανόφωνα και ιδιόφωνα
Τα κρουστά όργανα κατέχουν βασική θέση στη μουσική της Ινδίας, καθώς φέρουν την κύρια ευθύνη για την τήρηση των τάλα, όλων δηλαδή των ρυθμικών στοιχείων μιας σύνθεσης. Η δεξιοτεχνία των Ινδών στα κρουστά όργανα και ιδιαίτερα στα μεμβρανόφωνα, είναι μοναδική και εντυπωσιάζει ακόμα περισσότερο όταν συναντάται εξίσου σε ερασιτέχνες μουσικούς.

Κυριότερο κρουστό συνοδευτικό της ινδικής μουσικής είναι το ζευγάρι τυμπάνων που λέγεται τάμπλα και κουρδίζεται στον κύριο τόνο της ράγκα. Παίζεται με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία με τα δάχτυλα, ενώ ο εκτελεστής κάθεται στο πάτωμα. Εξωτερικός σύνδεσμος

Αερόφωνα
Ο ρόλος των πνευστών οργάνων είναι αισθητά περιορισμένος στη μουσική της Ινδίας, ειδικά στην Καρνατική παράδοση, όπου χρησιμοποιούνται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.

Συνήθως πρόκειται για πλάγιους αυλούς ή με Επεξήγηση Όρου - Shehnai διπλή γλωττίδα (σαν το όμποε ή τον ελληνικό ζουρνά), όπως αυτά που χρησιμοποιούν οι γητευτές φιδιών. Εξωτερικός σύνδεσμος Εξωτερικός σύνδεσμος

 

img

Ευρωπαϊκό βιολί με «ινδικό κράτημα»

img

Ταμπούρα

img

Τάμπλα

img

Τικτίρι, όργανο των γητευτών των φιδιών

Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί

Μπαλινέζικο γκαμελάν

Το γκαμελάν (gamelan), παραδοσιακό μουσικό συγκρότημα της Ιάβας και του Μπαλί, είναι μια ορχήστρα 25 και περισσότερων εκτελεστών, που αποτελείται κυρίως από ιδιόφωνα κρουστά, ενώ μερικές φορές περιλαμβάνει και φλάουτα, βιολιά και τύμπανα.

Στο Μπαλί συναντά κανείς μια πολύ μεγάλη ποικιλία μουσικών οργάνων. Υπάρχουν μεγάλα μεταλλόφωνα, τα οποία παίζουν μόνο ένα μέρος από τη μελωδία, ενώ τα ελαφρώς μικρότερα παίζουν όλη τη μελωδία. Υπάρχουν επίσης τρία γκονγκ, που τονίζουν τη μελωδία. Επικεφαλής όλων είναι ένα μικρό γκονγκ, που το όνομά του σημαίνει «δάσκαλος» και που κρατάει τον παλμό και ένα ζευγάρι κύμβαλα που παίζει μια συνεχή σειρά χτύπων και βοηθάει την ορχήστρα να συντονίζεται. Youtube

img

img


Το Μπαλί, νησί στην ανατολική ακτή της Ιάβας, μαζί με μια μεγάλη αλυσίδα νησιών αποτελεί επαρχία της Ινδονησίας.

img

Στη μουσική παράδοση του Μπαλί κυριαρχεί η αιώνια μάχη ανάμεσα στο καλό και το κακό. Για τους κατοίκους του Μπαλί δεν υπάρχει ποτέ κυριαρχία της μιας ή της άλλης δύναμης. Το καλό και το κακό είναι ισοδύναμα και «καταδικασμένα» σε αιώνια μάχη.

 

 
Το μπαλινέζικο δράμα Κετσάκ αφηγείται την ιστορία του μεγάλου ινδικού έπους Ραμαγιάνα (είναι η ιστορία του πρίγκιπα Ράμα και της γυναίκας του, της όμορφης Σίτα). Μιμείται το κάλεσμα των πιθήκων. Πρόκειται για μια αναπαράσταση των περιπετειών ανάμεσα στο Ράμα και το βασιλιά των πιθήκων Χάνουμαν. Περίπου 150 άντρες κάθονται σε πέντε ή έξι ομόκεντρους κύκλους, κινούν το σώμα τους με διάφορους τρόπους (λικνίζονται, λυγίζουν προς τα μπρος, πέφτουν προς τα πίσω, σηκώνουν τα χέρια ψηλά) και περιγράφουν την ιστορία χρησιμοποιώντας σύνθετους ρυθμούς με ιδιαίτερη ακρίβεια φωνάζοντας με ιδιαίτερη ένταση τη φράση τσακ-α- τσακ. Οι εκτελεστές φορούν ασπρόμαυρα ρούχα που συμβολίζουν το καλό και το κακό. Οι αρχηγοί κάθονται στον κεντρικό κύκλο ενώ οι αφηγητές κάθονται απέναντι από τους εκτελεστές.

img

img

Τα μελωδικά μέρη του γκαμελάν αλληλοσυνδέονται και είναι χωρισμένα με τέτοιο τρόπο ώστε οι μουσικοί που παίζουν να εναλλάσσουν νότες, για να διαμορφώσουν μια μελωδική γραμμή.

Αυτά τα εναλλασσόμενα μέρη, που ονομάζονται κοτεκάν, απαιτούν συνεργασία και αναπτυγμένη αίσθηση του ρυθμού κατά την εκτέλεση.

Τα δύο μέρη ενός κοτεκάν λέγονται γιάνγκσι (διαφορετικός) και μέλος (απλός και άμεσος) και θεωρούνται το θηλυκό και το αρσενικό.

Οι κύριοι τονισμοί του μέρους γιάνγκσι είναι συνήθως στο ασθενές μέρος του μέτρου, ενώ οι κύριοι τονισμοί του μέρους μέλος είναι συνήθως στο ισχυρό μέρος.

img

Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί
imgΤο κινέζικο ιδεόγραμμα για τη μουσική

Οι πρώτες μαρτυρίες για την ύπαρξη της μουσικής στην Κίνα υπάρχουν από την 3η χιλιετία π.Χ. Ήδη στη 2η χιλιετία π.Χ. αναφέρεται ένα σύστημα μουσικής σημειογραφίας το οποίο χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα. Πλήθος μουσικών οργάνων έχουν βρεθεί σε ανασκαφές, ανάμεσά τους και χάλκινες καμπάνες, λιθόφωνα και οκαρίνες, γεγονός που δείχνει τον ενεργό ρόλο της μουσικής στις αρχαίες κινέζικες κοινωνίες. Εικόνα


Οι παλαιότερες σωζόμενες γραπτές αναφορές που αφορούν τη χρήση της μουσικής χρονολογούνται από τον 11ο αι. π.Χ. περίπου, στα διάφορα ιερά βιβλία και μας δίνουν πολλές σχετικές πληροφορίες. Η παλαιότερη γραμμένη μουσική είναι το Γιουλάν ή η Μοναχική Ορχιδέα, που αποδίδεται στον Κομφούκιο. Ο Κομφούκιος έλεγε ότι η μουσική έχει παιδευτική επίδραση στην ανθρώπινη ψυχή.
img img
img

Οι συμβολισμοί είναι ένα χαρακτηριστικό της δομής της κινέζικης μουσικής και ο μύθος παίζει σημαντικό ρόλο στους κανόνες οργάνωσής της.

Οι αυλοί του αυτοκράτορα, για παράδειγμα, παράγουν την ανώτερη σειρά τονικών υψών που αντιστοιχούν στη φωνή του αρσενικού φοίνικα και την κατώτερη σειρά που αντιστοιχούν στο θηλυκό. Οι 12 φθόγγοι στα λιθόφωνα αντιστοιχούν στους μήνες του έτους και τις ώρες της ημέρας. Οι πέντε βασικοί ήχοι της κλίμακας αντιστοιχούν στα πέντε στοιχεία της φύσης.

 
Παραδοσιακή μουσική  

Η παραδοσιακή μουσική στην Κίνα παίζεται με σόλο όργανα ή με μικρά σύνολα νυκτών ή εγχόρδων με δοξάρι, αυλούς και διάφορα κύμβαλα, γκονγκ και τύμπανα. Οι μελωδίες είναι συνήθως πεντατονικές. Η κινέζικη παραδοσιακή μουσική τραγουδιέται με λεπτή φωνή ή σε φαλτσέτο και κυρίως σόλο παρά χορωδιακά. Αποτελεί μάλλον εξέλιξη της μελοποιημένης ποίησης.

Τα μουσικά όργανα στην Κίνα ταξινομούνται σε οκτώ κατηγορίες ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους.

 

Γη (κεραμικά) img Πέτρα img Μέταλλο img Δέρμα img
Ξύλο img Καλάμι img Ασκός img Μετάξι img

img
Το πιο διάσημο κλασικό κινέζικο όργανο είναι το qin (τζιν) ένα μακρύ χορδόφωνο τύπου τσίτερ με ιστορία 3000 ετών. Το όργανο αυτό έχει επτά μεταξωτές χορδές. Το μήκος του είναι 1,20μ. (3 κινέζικα πόδια και 6.5 κινέζικες ίντσες) και συμβολίζει τις 365 μέρες του χρόνου. Το άνοιγμα στο ηχείο -σε σχήμα δράκου- έχει μήκος 8 κινέζικες ίντσες και συμβολίζει τις οκτώ κατευθύνσεις των ανέμων. Το ηχείο είναι κυρτό στο πάνω μέρος και συμβολίζει τον Ουρανό, ενώ το κάτω μέρος είναι επίπεδο και συμβολίζει τη Γη. Δεν έχει κινητές γέφυρες και παίζεται με τα δάχτυλα κατά μήκος των χορδών. Η μουσική του είναι στενά συνδεδεμένη με τον Κομφούκιο και τους διανοούμενους γενικότερα.

Ένα ιδιαίτερο μουσικό όργανο είναι το sheng (σενγκ) που αποτελείται από πολλούς αυλούς. Έχει σχήμα πουλιού (φοίνικας) με διπλωμένα φτερά και μπορεί να παίξει συγχορδίες. Είναι ένα από τα αρχαιότερα μουσικά όργανα αυτού του είδους που ανήκει στον τύπο του «εκκλησιαστικού οργάνου». Youtube
img
Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί
Κλασική μουσική-Yayue (Γιαγιουέ)  

Πρόκειται για μια μορφή κινέζικης κλασικής μουσικής, που εκτελούνταν στην αυλή του αυτοκράτορα άμεσα συνδεδεμένη με το κομφουκιανικό τελετουργικό.

Μαζί με το νόμο και τις τελετές, διαμόρφωνε την επίσημη παρουσία της αριστοκρατικής δύναμης. Η αυστηρότητα στη φόρμα της μουσικής αυτής ήταν χαρακτηριστική. Όταν εκτελούνταν, ήταν μεγαλόπρεπη και επίσημη, με στόχο να διακρίνει τις διάφορες αριστοκρατικές τάξεις. Μερικές φορές η μουσική γιαγιουέ είχε και στίχους.

Η μουσική των συμποσίων

Πρόκειται για είδος μουσικής που εκτελούνταν επίσης στην αυλή του αυτοκράτορα κατά τη διάρκεια των συμποσίων.

Μετά την εξαφάνιση των αυτοκρατορικών αυλών στην Κίνα, η μουσική των συμποσίων αυτή εκτελούνταν μόνο στους ναούς του κομφουκιανισμού.

Κινέζικη Όπερα

Πρόκειται για ένα είδος μουσικού θεάτρου που σε μια πρώιμη μορφή εμφανίζεται τον 8ο αι. μ.Χ.

Σήμερα υπάρχουν 368 διαφορετικές μορφές Κινέζικης Όπερας, με πιο διάσημη την Όπερα του Πεκίνου, που θεωρείται πως διατηρείται στην ίδια μορφή από τα μέσα του 19ου αι.

img
img

img

Στην Όπερα του Πεκίνου τα παραδοσιακά κινέζικα χορδόφωνα, ιδιόφωνα και μεμβρανόφωνα, παρέχουν μια έντονη ρυθμική συνοδεία στην ηθοποιία.

Η ηθοποιία στηρίζεται σε υπαινιγμούς: νεύματα, κίνηση των ποδιών και άλλες κινήσεις του σώματος εκφράζουν κινήσεις όπως αυτές της ιππασίας, της κωπηλασίας ή το άνοιγμα μιας πόρτας.

 

Οι διάλογοι υπάρχουν με τη μορφή ρετσιτατίβο ή με την καθομιλουμένη γλώσσα του Πεκίνου, με το πρώτο να χρησιμοποιείται από τους σοβαρούς χαρακτήρες του έργου και τη δεύτερη από νεαρές κοπέλες και γελωτοποιούς.

img

Οι ρόλοι είναι αυστηρά καθορισμένοι. Περίτεχνα μακιγιάζ συμβολίζουν τον χαρακτήρα που υποδύεται κάθε φορά ο ηθοποιός.

Το ρεπερτόριο περιλαμβάνει πάνω από 1.000 έργα, κυρίως από ιστορικά μυθιστορήματα που αφορούν πολιτικούς και στρατιωτικούς αγώνες.

Η φωνητική μουσική χρησιμοποιεί συχνά λαρυγγισμούς με φωνητικά σε ψηλούς τόνους και ικανότεροι θεωρούνται οι τραγουδιστές που μπορούν με το τραγούδι τους να αποδώσουν μια ποικιλία συναισθημάτων.

Στις σκηνές δράσης χρησιμοποιούνται κυρίως κρουστά (κύμβαλα, γκονγκ και τύμπανα) και ένα όργανο τύπου όμποε. Οι εσωτερικές σκηνές συνοδεύονται από ορχήστρα λαούτων και ένα κρουστό.

Τα λαούτα παίζουν τον πιο σημαντικό ρόλο στην Όπερα του Πεκίνου, καθώς και το σενγκ που δημιουργεί το αρμονικό υπόβαθρο.

 

img
Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί
Η χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου

Η μουσική στην ιαπωνική παράδοση κατέχει μια περίοπτη θέση εδώ και αρκετές χιλιετίες, αφού οι πρώτες μαρτυρίες για την ύπαρξη μουσικής αναφέρουν πέτρινες σφυρίχτρες που χρονολογούνται στην 3η χιλιετία π.Χ. Η λαϊκή μουσική της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου παρουσιάζει πολλά κοινά στοιχεία με τις μουσικές της Κίνας, της Κορέας, του Θιβέτ και έχει επιρροές από τη βουδιστική παράδοση της Ινδίας, γεγονός που σημαίνει ότι στην ιστορία της έχει δεχθεί πολλές επιδράσεις από τη μουσική των γειτονικών λαών.

Η μουσική στην Ιαπωνία είναι πάντα άμεσα συνδεδεμένη με το χορό, την ποίηση, το θέατρο και τη θρησκεία. Πρωταρχικό ρόλο παίζει η φωνή, ενώ η οργανική μουσική (με μερικές εξαιρέσεις) αναπτύχθηκε ελάχιστα.

img

Το θέατρο μαριονέτας Μπουνρακού ιδρύθηκε στην Οσάκα το 1684

 


Η δομή της Ιαπωνικής μουσικής

Οι Ιάπωνες χρησιμοποιούν δύο βασικά είδη πεντάφθογγης κλίμακας. Η πρώτη χρησιμοποιείται στη λατρευτική μουσική και είναι κοινή σε όλη την Α. Ασία, ενώ η δεύτερη συναντάται και στην Ινδονησία και τη Ν. Ασία.

Τα μουσικά θέματα εμφανίζονται κυρίως σε απλή παράταξη (στη σειρά) και όχι με ιδιαίτερη ανάπτυξη.

Ο ρυθμός είναι συνήθως δίσημος, χωρίς όμως να υπάρχει τονισμένο και ασθενές μέρος του μέτρου και αρκετά ελεύθερος.

Οι συνηχήσεις είναι συνήθως ετεροφωνικές και μονοφωνικές.

img

Μουσικά όργανα

Κυριότερα μουσικά όργανα είναι το κότο, το σαμιζέν και το σακουχάτσι.


Το κότο είναι ένα χορδόφωνο όργανο κινεζικής προέλευσης, μήκους περίπου 1,80μ. με 13 χορδές και 13 μεταφερόμενα τάστα κατά μήκος του οργάνου. Τα τάστα ρυθμίζονται στη θέση που πρέπει πριν την κάθε εκτέλεση. Οι εκτελεστές για να χτυπούν τις χορδές, φορούν στα δάχτυλα τρεις πένες, προ-σαρμοσμένες σε μεταλλικές δακτυλήθρες.

img

Κότο

 

img

Σαμιζέν

Το σαμιζέν (που σημαίνει «τρεις χορδές») είναι χορδόφωνο που παίζεται με πλήκτρο. Το μήκος του είναι όσο μιας κιθάρας αλλά με μικρότερο βραχίονα και χωρίς τάστα.

Το ορθογώνιο ηχείο του είναι καλυμμένο και από τις δύο πλευρές με δέρμα γάτας ή σκύλου, για να ενισχύεται ο ήχος του. Οι χορδές του είναι φτιαγμένες από μετάξι. Ο εκτελεστής τυλίγει τα δάχτυλα του αριστερού του χεριού με λίγο ύφασμα για να μπορεί να γλιστρά το χέρι στις χορδές.


Το σακουχάτσι είναι ένα αερόφωνο από καλάμι με επιστόμιο-απλή οπή, που κρατιέται κάθετα. Το όνομά του σημαίνει «1.8 πόδια», που είναι και το μήκος του. Χρησιμοποιούνταν από τους Βουδιστές μοναχούς για διαλογισμό.

Έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές στην ποπ μουσική της δεκαετίας του '80.

img

Σακουχάτσι


Είδη μουσικής

Η παραδοσιακή μουσική στην Ιαπωνία ταξινομείται σε τρεις κατηγορίες:

  • Τη μουσική για το θέατρο Γκαγκάκου
  • Τη μουσική για το θέατρο Νο
  • Και την οργανική μουσική για το κότο, το σαμιζέν και το σακουχάτσι.

Το γκαγκάκου («ευγενική μουσική») αναφέρεται στην αυλική μουσική της Ιαπωνίας.


• Το τονικό σύστημα και οι κλίμακές του προέρχονται από την κινεζική μουσική θεωρία.

• Τα όργανα παίζουν με λιτό τρόπο.

• Το τραγούδι είναι ουσιαστικά ένας τρόπος απαγγελίας (ρετσιτατίβο) που χρησιμοποιεί τονικές διακυμάνσεις.

• Σε καμία περίπτωση δε χρησιμοποιείται το βιμπράτο και το μέλισμα.

img

Το στυλ γκαγκάκου είναι σταθερό, αβίαστο και χαριτωμένο.

Μελωδικοί εξωτικοί αυτοσχεδιασμοί

img

Θέατρο Νο

Το θέατρο Νο εμφανίζεται στα τέλη του 14ου αι. Θεωρείται η ύψιστη μορφή σύνθεσης, λογοτεχνίας, θεάτρου, χορού και μουσικής στην Ιαπωνία.

• Το κυριότερο χαρακτηριστικό της μουσικής είναι ο ρυθμός της, που βασίζεται σε μέτρα οκτώ χτύπων.

• Το τραγούδι βασίζεται σε 12σύλλαβους στίχους (7+5).


...και άλλα είδη μουσικής  

Καμπούκι: Πρόκειται για μια ιδιαίτερα δημοφιλή θεατρική μορφή, με δραματικό κυρίως ρεπερτόριο. Σε αντίθεση με το Νο, δεν υπάρχουν ηθοποιοί που τραγουδούν.

• Η μουσική παίζεται επί σκηνής ή εκτός, από ομάδα εκτελεστών, που χρησιμοποιούν μεμβρανόφωνα και αερόφωνα.

• Η μουσική εκτός σκηνής δημιουργεί ηχητικά εφέ, καθορίζει τη διάθεση, υποστηρίζει τη δράση ή υπονοεί σκέψεις των πρωταγωνιστών.

• Η μουσική επί σκηνής συνήθως αφηγείται, σχολιάζει ή συνοδεύει το χορό.

img

Θέατρο Καμπούκι


Τύμπανα Τάικο: Η λέξη «τάικο» σημαίνει «μεγάλο τύμπανο» και πρόκειται για ένα σύνολο τυμπάνων με κινεζικές και κορεάτικες επιρροές.

Η ύπαρξή τους χρονολογείται από τον 6ο και 7ο μ.Χ. αι., που χρησιμοποιούνταν κατά τη διάρκεια του πολέμου για να εκφοβίσουν τους εχθρούς και για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους οι στρατοί.

img

Τα τύμπανα Τάικο εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στο Βουδισμό και το Σιντοϊσμό.

___________________________________________________________________________________

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΗΧΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΩΝ - ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟ cd

Ηχος  Πληροφορίες