Γλώσσα Β΄ Δημοτικού - Βιβλίο Μαθητή (Εμπλουτισμένο)

Πάει ο παλιός ο χρόνος…

Πάει ο παλιός ο χρόνος
ας γιορτάσουμε, παιδιά,
και του χωρισμού ο πόνος
ας κοιμάται στην καρδιά.

Καλή χρονιά, χρόνια πολλά
χαρούμενη, χρυσή Πρωτοχρονιά.

Γέρε χρόνε φύγε τώρα,
πάει η δική σου η σειρά,
ήρθε ο νέος με τα δώρα,
με τραγούδια, με χαρά.

Καλή χρονιά, χρόνια πολλά
χαρούμενη, χρυσή Πρωτοχρονιά.

Μα κι αν φεύγεις μακριά μας,
στην καρδιά μας πάντα ζει
κάθε λύπη και χαρά μας
που περάσαμε μαζί.

Καλή χρονιά, χρόνια πολλά
χαρούμενη, χρυσή Πρωτοχρονιά.


Εικόνα

Ποπό! Κόσμος που περνά!

Εικόνα

Στην ενότητα αυτή θα μάθεις:

  • Να περιγράφεις ένα πρόσωπο.
  • Να ξεχωρίζεις τα μέρη απλών προτάσεων.
  • Να φτιάχνεις αντίθετες λέξεις με τα ξε-, α- και αν-.
  • Να κλίνεις τα θηλυκά ουσιαστικά σε –α.
  • Να χωρίζεις μια λέξη στα δύο, όταν δε χωρά ολόκληρη στο τέλος της σειράς.
  • Τα μέρη του σώματος και του προσώπου.

Εικόνα

Κάλαντα Χριστουγέννων

Καλήν εσπέραν, άρχοντες,
αν είναι ορισμός σας,
Χριστού τη θεία γέννησιν
να πω στ' αρχοντικό σας.

Χριστός γεννάται σήμερον
εν Βηθλεέμ τη πόλει,
οι ουρανοί αγάλλονται,
χαίρει η κτίσις όλη.


Διάβασε
1

Παρατήρησε την εικόνα στη διπλανή σελίδα και πες.

Πες
  • Τι βλέπεις σε αυτή;
  • Τι φορά το κοριτσάκι που δίνει ένα μπισκότο στο σκύλο;
  • Πώς είναι ο κύριος με τη λατέρνα;
  • Τι έκφραση έχει στο πρόσωπό της η κυρία με το μπλε καπέλο;
  • Τι κάνουν τα παιδιά με τα τριγωνάκια και το καράβι στα χέρια;
Συζήτησε

Αντίγραψε στο τετράδιό σου τους τέσσερις πρώτους στίχους από
το τραγούδι για τον παλιό το χρόνο και μάθε να τους λες απέξω.

Εικόνα

Στον τόπο σας τραγουδάτε κάλαντα; Ποια;
Αναζητήστε κάλαντα από διάφορα μέρη
της Ελλάδας και διαβάστε τα στην τάξη.
Ρωτήστε να μάθετε και συζητήστε στην τάξη:
Έχετε χριστουγεννιάτικα έθιμα στον τόπο σας;
Ποια; Ποια είναι τα έθιμα για την Πρωτοχρονιά;


Τετράδιο Εργασιών

Στο Τετράδιο Εργασιών, στην άσκηση 1
στη σελίδα 73, θα βρεις τι κουβαλά
ο Αϊ-Βασίλης μέσα στα σακούλια του.


Διάβασε
2
Εικόνα

Η Γαλήνη διαβάζει το βιβλίο που της έκανε
δώρο η μαμά της για τα Χριστούγεννα.
Διάβασε και εσύ μαζί της.

Η τελευταία επίσκεψη του Αϊ-Βασίλη

Όταν ο αδελφός μου κι εγώ ήμασταν μικρά παιδιά, κάθε παραμονή της Πρωτοχρονιάς μάς επισκεπτόταν ο Αϊ-Βασίλης. Ναι, δε σας λέω ψέματα. Ερχόταν ο ίδιος με την κατακόκκινη στολή του, τις γυαλιστερές του μπότες και τ' άσπρα γένια και μουστάκια του που γέμιζαν το καλοκάγαθο πρόσωπό του. Είχε και μια μεγάλη σακούλα κρεμασμένη πίσω στον ώμο του και, αφού έσκυβε στα κρεβάτια μας και μας χάιδευε, άφηνε τα δώρα μας δίπλα στο προσκέφαλό μας.

Γεωργία Ανεζίνη-Λεράκη, «Η τελευταία επίσκεψη του Αϊ-Βασίλη», εκδ. Κέδρος

Λεξικά

Ψάξε στο λεξικό τις λέξεις
καλοκάγαθος και προσκέφαλο
και πρόσθεσέ τες στο δικό σου λεξικό.

Μάθε να γράφεις σωστά
την πρώτη φράση του κειμένου.


ΔιάβασεΠαρατήρησεΓράψεΕικόνα

Διάβασε προσεκτικά τις υπογραμμισμένες φράσεις και τις ερωτήσεις που ακολουθούν, παρατήρησε την εικόνα του Αϊ-Βασίλη και συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα.

  • Πώς είναι τα ρούχα του;

  • Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του προσώπου του;

  • Τι έκφραση έχει;


Χαρακτηριστικά
προσώπου
Ρούχα Έκφραση προσώπου
 
 
   
 
 
   
 
 
   

Τετράδιο Εργασιών

Για να περιγράψεις τον εαυτό σου και άλλα πρόσωπα, πήγαινε στο Τετράδιο Εργασιών, στις σελίδες 73 και 74, και κάνε τις ασκήσεις 2 και 3.Έπειτα κάνε τις ασκήσεις 4 και 5 στη σελίδα 75.


Διάβασε
3
Εικόνα

Η Γαλήνη αγόρασε στους φίλους της από ένα βιβλίο ως χριστουγεννιάτικο δώρο. Διάβασε και εσύ ένα παραμύθι από το βιβλίο που χάρισε στη Χαρά.


Πές
Εικόνα

Το αστέρι των Χριστουγέννων

Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε στον ουρανό ένα αστεράκι. Βαριόταν όμως να κάνει κάθε βράδυ τα ίδια και τα ίδια. Μια μέρα λοιπόν, που ο ήλιος έλαμπε και κανένας δεν μπορούσε να το δει, το αστεράκι το 'σκασε από το σπίτι του.

Στριφογύρισε, στριφογύρισε και κάποτε έφτασε πάνω απ' τη Γη.

Αυτό που δεν ήξερε το αστεράκι ήταν ότι τώρα το έβλεπαν κι οι άνθρωποι από τη Γη.

- Ανακαλύψαμε, είπαν, ένα νέο αστέρι. Και του έδωσαν κι ένα όνομα. Το ονόμασαν Βιγαδεζή.

Το αστεράκι όμως γρήγορα βαρέθηκε να βλέπει μόνο δέντρα, τα οργωμένα χωράφια, τα πλοία και τους ελέφαντες στην Ινδία. Πλησίασε, λοιπόν, λίγο περισσότερο.

Τώρα έβλεπε και τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι γεμάτοι θαυμασμό έβλεπαν αυτό το υπέρλαμπρο άστρο.

- Δεν μπορεί, έλεγαν, κάτι θα συμβεί στον κόσμο. Κάτι πολύ καλό. Αλλιώς, γιατί να φανεί αυτό το αστέρι.

Στο αστέρι άρεσαν πολύ οι παράξενοι άνθρωποι.
Παρατηρούσε, λοιπόν, εδώ και λίγες μέρες τρεις ανθρώπους που περπατούσαν στην έρημο. Περπατούσαν και περπατούσαν. Κάτι κρατούσαν στα χέρια τους και προχωρούσαν κοιτάζοντας κάπου κάπου τον ουρανό.

Μια νύχτα, το αστεράκι είδε άλλους δύο παράξενους ανθρώπους. Έναν άντρα και μια γυναίκα. Κι ένα γαϊδουράκι. Φαινόντουσαν κουρασμένοι και πήγαιναν πολύ αργά.

Το αστεράκι πλησίασε λίγο περισσότερο. Η λάμψη του μεγάλωσε. Το αστεράκι είδε τη γυναίκα να κατεβαίνει από το γαϊδουράκι. Κρατούσε την κοιλιά της που ήταν μεγάλη και στρογγυλή. Άραγε αυτή η γυναίκα θα γεννούσε εκεί στην ερημιά μόνη της; Το αστεράκι ανήσυχο πλησίασε ακόμη περισσότερο.

Η γυναίκα μπήκε σε μια σπηλιά της ερήμου. Ο άντρας στάθηκε απέξω. Όταν ακούστηκε το πρώτο κλάμα του μωρού, το αστεράκι ένιωσε την καρδιά του να σπαρταράει από χαρά. Αχ, πόσο ήθελε να δει αυτό το μωράκι. Πλησίασε ακόμη λίγο. Όλη η έρημος γύρω φωτίστηκε σαν να 'ταν μέρα.

Εικόνα

Είδε μέσα στη σπηλιά τους τρεις γέροντες γονατιστούς μπροστά σε μια φάτνη, να προσφέρουν στο μωράκι σμύρνα, χρυσό και λιβάνι.

Ένα φως ξεχυνόταν γύρω από τη φάτνη και φώτιζε το ήρεμο πρόσωπο της μητέρας του μωρού. Το αστεράκι πρόλαβε να δει τα μάτια του μωρού που το κοίταζαν γλυκά. Τίποτε άλλο…

Έπειτα έσβησε σαν κεράκι και χάθηκε απ' τον ουρανό.

Ευγενία Φακίνου, «Το αστέρι των Χριστουγέννων», εκδ. Κέδρος

  • Πώς ονόμασαν οι άνθρωποι το αστεράκι;
  • Ποιους είδε το αστεράκι να περπατούν στην έρημο;
  • Τι είδε το αστεράκι μέσα στη σπηλιά;
  • Τι συνέβη στο αστεράκι στο τέλος της ιστορίας;
  • Ποιοι νομίζεις ότι ήταν η γυναίκα που γέννησε,
    ο άντρας της και το μωρό που γεννήθηκε;

Αντίγραψε στο τετράδιό σου την πρόταση
με τα έντονα γράμματα και μάθε να τη γράφεις σωστά.

Το παραμύθι που διάβασες αποτελείται
από πολλές προτάσεις, άλλες μεγάλες και άλλες
μικρές. Θυμήσου! Κάθε πρόταση αποτελείται
από τουλάχιστον δύο μέρη.
Το ένα δείχνει ποιος κάνει κάτι (π.χ. ο άντρας)
και το άλλο δείχνει τι κάνει (π.χ. στάθηκε απέξω).
Οι πληροφορίες αυτές είναι απαραίτητες,
για να καταλάβεις μια πρόταση
ή ένα κείμενο.

Διάβασε
4
Εικόνα

Ξαναδιάβασε τις υπογραμμισμένες προτάσεις του κειμένου 3 και συμπλήρωσε τον πίνακα.

ΣκέψουΓράψε
Ποιος κάνει κάτι; Τι κάνει;
Ποιος το ‘σκασε
από το σπίτι του;
  Τι έκανε
το αστεράκι;
 
Ποιος μπήκε
σε μια σπηλιά
της ερήμου;
  Τι έκανε
η γυναίκα;
 
Ποιος στάθηκε
απέξω;
Ο άντρας Τι έκανε
ο άντρας;
στάθηκε απέξω.
Τετράδιο Εργασιών

Πήγαινε στις σελίδες 76 και 77 του Τετραδίου Εργασιών και κάνε τις ασκήσεις 6 και 7.


Παρατήρησε
5

Σύγκρινε τα παρακάτω ζευγάρια λέξεων και πες
σε τι νομίζεις ότι μας χρησιμεύουν τα α-, αν- και ξε-.

Πές

κακός – άκακος διψώ – ξεδιψώ κινητός – ακίνητος

κολλώ – ξεκολλώ μπερδεύω – ξεμπερδεύω

γνωστός – άγνωστος υπάκουος – ανυπάκουος

Μάθε να γράφεις σωστά τις παραπάνω λέξεις.

Τετράδιο Εργασιών

Πήγαινε στο Τετράδιο Εργασιών, στη σελίδα 77, και κάνε την άσκηση 8, για να δεις τι γίνεται στην Ανάποδη Χώρα.

Συμπλήρωσε το σταυρόλεξο
Διάβασε
6

Το παρακάτω κείμενο είναι από το βιβλίο που
χάρισε η Γαλήνη στον Αρμπέν.

ΓράψεΠέςΣυζήτησε
Εικόνα

Ο δικός μας Αϊ-Βασίλης

Καλή του ώρα του Αϊ-Βασίλη με την κόκκινη φόρμα και την ολόλευκη γούνα, δε λέω… Μα, αυτός, μάτια μου, τι σχέση έχει με τον δικό μας τον Αϊ-Βασίλη τον σοφό, τον δάσκαλο; Το λένε και τα κάλαντα: «Βαστάει πένα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι, και στο ραβδί του ακούμπησε να πει τ' αλφαβητάρι». Στα κάλαντα της Μυκόνου τον λένε… γραμματικό! «Κι αν είσαι και γραμματικός, πες μας την αλφαβήτα».

Και βέβαια ήτανε γραμματικός και πολύ σπουδαγμένος. Ένας από τους Τρεις Ιεράρχες. Κι έγραψε πάμπολλα συγγράμματα και έδωσε συμβουλές, πώς να διαβάζουν τα παιδιά, πόση αξία έχει το διάβασμα.

Τα έλεγα όλα αυτά με λόγια απλά στην εγγονή μου, όταν ξαφνικά μπήκε ο παππούς και είπε: «Από το πολύ νέφος δε φαίνεται η Αθήνα!». Κι η εγγονή μου, που περιμένει τα δώρα της από τον καλό μας γραμματικό και δάσκαλο, ρώτησε με αγωνία: «Γιαγιάκα μου, λες να μην τη βρει την Αθήνα ο Αϊ- Βασίλης με τόσο πολύ νέφος;».

Αγγελική Βαρελά, περιοδικό «Συνεργασία», τ. 22, 1994-95

  • Υπογράμμισε στο κείμενο τις λέξεις με τις οποίες περιγράφει η συγγραφέας το «δικό μας» Αϊ-Βασίλη.
  • Ξέρεις ποιοι είναι οι Τρεις Ιεράρχες;
  • Πότε γιορτάζουν και οι τρεις μαζί;
  • Γιατί φοβάται το κοριτσάκι ότι δε θα βρει ο Αϊ-Βασίλης την Αθήνα;

Συζητήστε στην τάξη για το νέφος στις μεγάλες πόλεις,
τι είναι, πώς δημιουργείται και
τι μπορούμε να κάνουμε, για να το αντιμετωπίσουμε.

7
Εικόνα

Έλα τώρα να συμπληρώσουμε τον παρακάτω πίνακα. Παρατήρησε πού μπαίνει ο τόνος.


ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ονομαστικήηχαρά………θάλασσα…………ταυτότητα
Γενικήτηςχαράςώραςθάλασσαςελπίδαςταυτότητας
Αιτιατικήτη(ν)………………………………………………
Κλητική-………ώρα………………………………
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ονομαστικήοιχαρές…………………ελπίδες…………
Γενικήτωνχαρώνωρώνθαλασσώνελπίδωνταυτοτήτων
Αιτιατικήτις………………………………………………
Κλητική-………ώρεςθάλασσες……………………
Παρατήρησε
8

Τα παιδιά έγραψαν στο σχολείο χριστουγεννιάτικες κάρτες.
Χρειάστηκε όμως να χωρίσουν κάποιες λέξεις στο τέλος της σειράς.

Πές

Παρατήρησε πώς χώρισαν ο Λουκάς και η Γαλήνη τις λέξεις και απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις. Γράψε τις απαντήσεις στο τετράδιό σου.

ΓράψεΕικόνα
  • Πώς χωρίζονται δύο όμοια σύμφωνα;
  • Πώς χωρίζονται τα δίψηφα σύμφωνα;
  • Πώς χωρίζονται τα δίψηφα φωνήεντα;
  • Πώς χωρίζεται ένα σύμφωνο που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο φωνήεντα;
Τετράδιο Εργασιών

Πήγαινε στο Τετράδιο Εργασιών στις σελίδες 78 και 79 και κάνε τις ασκήσεις 9, 10 και 11.


Αύριο Ανθολόγιο


Γράψε