Γεωλογία - Γεωγραφία (B Γυμνασίου) - Βιβλίο Μαθητή (Εμπλουτισμένο)
Ενότητα 1 - Χάρτες Επιστροφή στην αρχική σελίδα του μαθήματος
εξώφυλλο

ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣYΓΓΡΑΦΕΙΣ




ΚΡΙΤΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ




ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ-ΕΞΩΦΥΛΛΟ

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΕΡΓΟΥ

ΠΡΟΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Άρης Ασλανίδης, Φυσικός, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
Γιώργος Ζαφειρακίδης, Φυσιογνώστης, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
Δημήτρης Καλαϊτζίδης, Γεωλόγος, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Παρασκευάς Γιαλούρης, Σχολικός Σύμβουλος
Ιωάννης-Ευάγγελος Μπουρμπουχάκης, Βιολόγος, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
Αντώνης Ροβολής, Επίκουρος Καθηγητής Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

Στέλιος Πολυχρονάκης, Εικονογράφος

Μαρία Κλειδωνάρη, Φιλόλογος, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Ηλίας Γ. Κούτσικος, Πάρεδρος ε.θ. του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου



ΜεΤαιxΜΙΟ ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΒΑΝΗ


Γ' Κ.Π.Σ. / ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ / Ενέργεια 2.2.1 / Κατηγορία Πράξεων 2.2.1.α:
"Αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών και συγγραφή νέων εκπαιδευτικών πακέτων"
Πράξη με τίτλο: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟYΤΟ
Δημήτριος Γ. Βλάχος
Ομότιμος Καθηγητής του Α.Π.Θ
Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

"Συγγραφή νέων βιβλίων και παραγωγή
υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού
με βάση το ΔΕΠΠΣ και τα ΑΠΣ για το Γυμνάσιο"

Επιστημονικοί Υπεύθυνος Έργου
Αντώνιος Σ. Μπομπέτσης
Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Γεώργιος Κ. Παληός
Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Αναπληρωτές Επιστημονικοί Υπεύθυνοι Έργου
Ιγνάτιος Ε. Χατζηευστρατίου
Μόνιμος Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Γεώργιος Χαρ. Πολύζος
Πάρεδρος ε.θ. του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Έργο συγχρηματοδοτούμενο 75% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους.


ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ




ΑΡΗΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ    ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΑΦΕΙΡΑΚΙΔΗΣ    ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ


ΑΝΑΔΟΧΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ    ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ


ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ






ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ
ΑΘΗΝΑ

Περιεχόμενα

Πρόλογος

Το βιβλίο με μια ματιά


 ENOTHTA 1η    Οι χάρτες

Μάθημα 1. Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση

Μάθημα 2. Η σημασία της σχετικής θέσης για τους ανθρώπους

Μάθημα 3. Μελετώντας με χάρτες τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο

Μάθημα 4. Μελετώντας με χάρτες το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης

Μάθημα 5. Μελετώντας με χάρτες τους κατοίκους της Ευρώπης


 ENOTHTA 2η    To φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης

Μάθημα 6. Η γεωλογική ιστορία της Ευρώπης και η ορογένεση

Μάθημα 7. Η διαμόρφωση του ανάγλυφου στην Ευρώπη

Μάθημα 8. Η γεωλογική ιστορία της Ελλάδας

Μάθημα 9. Σεισμική και ηφαιστειακή δράση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα

Μάθημα 10. Η επίδραση των σεισμών και των ηφαιστείων στη ζωή μας

Μάθημα 11. Οι φυσιογραφικές περιοχές της Ευρώπης

Μάθημα 12. Οι θάλασσες της Ευρώπης

Μάθημα 13. Βαλτική και Βόρεια θάλασσα: δύο θάλασσες του ευρωπαϊκού βορρά

Μάθημα 14. Η Μεσόγειος θάλασσα

Μάθημα 15. Οι άνθρωποι στη Μεσόγειο

Μάθημα 16. Τα βουνά και οι πεδιάδες της Ευρώπης

Μάθημα 17. Τα βουνά και οι πεδιάδες στη ζωή των Ευρωπαίων

Μάθημα 18. Τα βουνά και οι πεδιάδες της Ελλάδας

Μάθημα 19. Το κλίμα της Ευρώπης

Μάθημα 20. Το κλίμα της Ελλάδας

Μάθημα 21. Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ευρώπης

Μάθημα 22. Τα ποτάμια και οι λίμνες στη ζωή των Ευρωπαίων

Μάθημα 23. Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ελλάδας

Μάθημα 24. Η βλάστηση της Ευρώπης


 ΕΝΟΤΗΤΑ 3η    Οι κάτοικοι της Ευρώπης

Μάθημα 25. Η πολιτική διαίρεση της Ευρώπης

Μάθημα 26. Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Μάθημα 27. Η σημασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Μάθημα 28. Η διοικητική διαίρεση της Ελλάδας

Μάθημα 29. O πληθυσμός της Ευρώπης

Μάθημα 30. Τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού της Ευρώπης

Μάθημα 31.O πληθυσμός της Ελλάδας

Μάθημα 32. Τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Ευρωπαίων

Μάθημα 33. Οι μεγάλες πόλεις της Ευρώπης

Μάθημα 34. Οι μεγάλες πόλεις της Ελλάδας

Μάθημα 35. Οι βαλκανικές χώρες

Μάθημα 36. Οι γείτονες μας στα Βαλκάνια


 ΕΝΟΤΗΤΑ 4η    Οι οικονομικές δραστηριότητες των Ευρωπαίων

Μάθημα 37. Οι τομείς παραγωγής της ευρωπαϊκής οικονομίας

Μάθημα 38. Η γεωργία και η δασοκομία στην Ευρώπη

Μάθημα 39. Η κτηνοτροφία, η αλιεία και οι υδατοκαλλιέργειες στην Ευρώπη

Μάθημα 40. Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα

Μάθημα 41. Η βιομηχανία και η βιοτεχνία στην Ευρώπη

Μάθημα 42. Η παραγωγή και η κατανάλωση ενέργειας στην Ευρώπη

Μάθημα 43. Η εξόρυξη και οι κατασκευές στην Ευρώπη

Μάθημα 44. Ο δευτερογενής τομέας στην Ελλάδα

Μάθημα 45. Το εμπόριο στην Ευρώπη

Μάθημα 46. Ο τουρισμός στην Ευρώπη

Μάθημα 47. Οι μεταφορές, οι επικοινωνίες και οι άλλες υπηρεσίες στην Ευρώπη

Μάθημα 48. Ο τριτογενής τομέας στην Ελλάδα

Γλωσσάρι

Οι σημαίες και οι πρωτεύουσες των κρατών της Ευρώπης

Πηγές εικονογραφικού υλικού

Βιβλιογραφία

Ευχαριστίες

Οι συγγραφείς επιθυμούν να ευχαριστήσουν όλους όσοι βοήθησαν με κάθε τρόπο για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου:

  • Τους εκπαιδευτικούς της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που μελέτησαν, αξιολόγησαν, εξέτασαν τμήματα του βιβλίου και έκαναν πολύ σωστές υποδείξεις.
  • Τις μαθήτριες του Β1 της σχολικής χρονιάς 2006-2007 και του Β2 της σχολικής χρονιάς 2007-2008 του Ράλλειου Πειραματικού Γυμνασίου θηλέων Πειραιά για τη συνεργασία τους στην επεξεργασία μαθημάτων αυτού του βιβλίου και για τα εποικοδομητικά σχόλιά τους.
  • Τους μαθητές και τις μαθήτριες του Β1 και του Β2 της σχολικής χρονιάς 2006-2007 του 11ου Γυμνασίου Νίκαιας για τη συνεργασία τους στην επεξεργασία μαθημάτων αυτού του βιβλίου και για τα εποικοδομητικά σχόλιά τους.
  • Τους καθηγητές του Γεωλογικού Τμήματος του Α.Π.Θ. κ. Γιώργο Καρακαΐση και Σπύρο Παυλίδη, τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Παναγιώτη Δημόπουλο, τον γεωπόνο εφαρμογών κ. Τάσο Μουρατίδη, το προσωπικό της Ε.Σ.Υ.Ε., τον δρα γεωλόγο κ. Ζήση Αγγελίδη.
  • Τις πρεσβείες των χωρών: Σουηδίας, Κύπρου, Σλοβενίας, Σλοβακίας, Ρουμανίας, Ηνωμένου Βασιλείου, Γερμανίας.
  • Τον εκδότη κ. Σταύρο Σαπλαούρα για την ευγενική προσφορά των υψηλής ποιότητας γεωμορφολογικών και πολιτικών χαρτών Ελλάδας, Ευρώπης και Γης.
  • Τους εκδότες κ. Στέφανο Πατάκη, Ιωάννη Καρακώτσογλου, Νίκο Χαϊδεμένο και Βασίλειο Βογιατζή για την ευγενική προσφορά των υψηλής ποιότητας φωτογραφιών από το αρχείο των Εκδόσεων Πατάκη, του έργου Ο κόσμος από ψηλά, του έργου 365 Ελλάδα και του αρχείου του περιοδικού Ε4/Εκδρομές - 4 Εποχές αντίστοιχα.
  • Την Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα για τη χορήγηση άδειας χρήσης φωτογραφιών από ενημερωτικά έντυπα της Ε.Ε.
  • Τον Ο.Α.Σ.Π. για τη χορήγηση άδειας χρήσης φωτογραφιών από ενημερωτικά έντυπα του οργανισμού.
  • Το περιοδικό Γεωτρόπιο για τη χορήγηση άδειας χρήσης φωτογραφιών από το αρχείο του.
  • Τον Δήμο Μαστοροχωρίων του νομού Ιωαννίνων για τη χορήγηση άδειας χρήσης φωτογραφιών από το έργο Μαστοροχώρια.
  • Το Υπουργείο Εσωτερικών, τη Νομαρχία Αθηνών και το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα για τα στοιχεία και τις πληροφορίες που προσέφεραν.
  • Τις οικογένειές τους, τις οποίες στερήθηκαν πολύ κατά τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου.

Πρόλογος

"«Κανένας κάτοικος αυτού του πλανήτη δεν έχει αληθινά μορφωθεί,
που σημαίνει ότι δεν έχει γίνει αυτόνομος και υπεύθυνος πολίτης,
παρά μόνο αν έχει μάθει γεωγραφία».

New UNESCO Source Book for Geography Teaching



Αγαπητά μας παιδιά,

εμείς οι άνθρωποι έχουμε μια εσωτερική ανάγκη να κατανοήσουμε τον χώρο όπου ζούμε, ο οποίος μπορεί να είναι το άμεσο περιβάλλον μας ή πιο απομακρυσμένες περιοχές. Η ανάγκη αυτή έδωσε στη γεωγραφία μια προνομιακή θέση στο πρόγραμμα του σχολείου. Στη χώρα μας η γεωγραφία ήταν από τα πρώτα μαθήματα που διδάχτηκαν τα παιδιά στην εκπαιδευτική ιστορία της νεότερης Ελλάδας και δεν παραλείφθηκε ποτέ από τα σχολικά προγράμματα.

Σήμερα ο γύρω από εμάς χώρος, όπως και ο πιο απομακρυσμένος, υφίσταται τεράστιες και πολύ γρήγορες αλλαγές από την παρουσία και τη δραστηριότητα του ανθρώπου. Ο άνθρωπος αλλάζει το περιβάλλον, συχνά προς το χειρότερο. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι απαραίτητο να μελετά ο άνθρωπος τη γεωγραφία, αφού αυτή του παρέχει τη δυνατότητα:

  • να ανακαλύπτει τον χώρο γύρω και πέρα από αυτόν,
  • να αντιλαμβάνεται την αλληλεπίδρασή του με το περιβάλλον, καθώς και τα προβλήματα που προκαλούνται από αυτή την αλληλεπίδραση,
  • να αναγνωρίζει και να αποτιμά το μέγεθος και την έκταση της επίδρασής του στο περιβάλλον,
  • να σκεφτεί τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να συνεχιστεί η ζωή πάνω στον πλανήτη για όλα τα πλάσματα που ζουν σ’ αυτόν.

Φέτος στο μάθημα της γεωλογίας - γεωγραφίας θα ασχοληθείτε με την ήπειρο μας, την Ευρώπη. θα κάνετε ένα μεγάλο ταξίδι, για να γνωρίσετε το περιβάλλον και τους ανθρώπους που κατοικούν στην Ευρώπη, τις ασχολίες τους, τον πολιτισμό τους. Εκτός όμως από αυτά, εμείς, ως συγγραφική ομάδα, θέσαμε μερικούς ακόμη πολύ βασικούς στόχους, όπως:

  • Να αποκτήσετε τη δυνατότητα να συνεργάζεστε και να εργάζεστε μέσα στην τάξη με τρόπο ευχάριστο και ταυτόχρονα παραγωγικό.
  • Να μάθετε πώς να ερευνάτε και πώς να μαθαίνετε.
  • Να αντιληφθείτε ότι η γεωλογία και η γεωγραφία υπάρχουν παντού: σε ένα δημοσίευμα, σε μια φωτογραφία, σε ένα ταξίδι, σε μια επίσκεψη.
  • Να διευρύνετε τους ορίζοντές σας, ώστε να συνειδητοποιήσετε ότι η γεωλογία και η γεωγραφία, πέρα από το ότι είναι ενδιαφέρουσες επιστήμες, σχετίζονται καθοριστι-κά με την καθημερινότητα του τεχνολογικού μας πολιτισμού και σας αφορούν άμεσα.

Ελπίζουμε ότι κάτι πετύχαμε και ότι το βιβλίο αυτό θα στηρίξει εποικοδομητικά την προσπάθειά σας για μάθηση και πρόοδο.


Καλή και δημιουργική χρονιά!
Οι συγγραφείς

Το βιβλίο με μια ματιά

Τα θέματα του βιβλίου ταξινο-μούνται σε τέσσερις ενότητες. Η σειρά με την οποία παρουσιάζονται οι ενότητες στο βιβλίο και ο τίτλος καθεμιάς από αυτές είναι:

1. Οι χάρτες
2. Το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης
3. Οι κάτοικοι της Ευρώπης
4. Οι οικονομικές δραστηριότητες των Ευρωπαίων


ΚΑΘΕ ΕΝΟΤΗΤΑ:

Ξεκινά με μια εισαγωγική σελίδα, στην οποία εκτίθεται με δύο λόγια το περιεχόμενο της ενότητας και έχει τίτλο:
Σ’ αυτή την ενότητα θα μάθω για…

Αποτελείται από ορισμένο αριθμό μαθημάτων. Κάθε μάθημα αναπτύσσεται ως εξής:


Εικόνες μαθήματος

Σ’ αυτό το μάθημα θα μάθω

Καταγράφονται συνοπτικά οι καινούριες γνώσεις που θα αποκτήσεις.

Λέξεις-κλειδιά

Επισημαίνονται έννοιες και όροι που χρησιμοποιούνται στο μάθημα και αποτελούν σπουδαία «εργαλεία» για την κατανόησή του. Η εξήγηση αρκετών από τις λέξεις-κλειδιά βρίσκεται στο γλωσσάρι, στο τέλος του βιβλίου, το οποίο πρέπει να συμβουλεύεσαι.

Συνεργάζομαι στην τάξη

Με τους συμμαθητές σου δουλεύετε ομαδικά, επεξεργάζεστε πληροφορίες και εξάγετε συμπεράσματα τα οποία παρουσιάζετε στην τάξη.

Μελετώ στο σπίτι

Περιλαμβάνει ό,τι προέκυψε από την ομαδική εργασία στην τάξη και ό,τι πρέπει να μάθεις και να θυμάσαι.

Επεκτείνω τις γνώσεις μου ή/και Ταξιδεύω στις χώρες της Ευρώπης

Εδώ θα βρεις πληροφοριακά κείμενα που διευρύνουν τις γνώσεις που πήρες. Δεν περιλαμβάνονται στην ύλη που εξετάζεται, ωστόσο σχετίζονται με το μάθημα και είναι ενδιαφέροντα.

Αξιολογώ τι έμαθα

Περιλαμβάνει ερωτήσεις και δραστηριότητες, ώστε να ελέγξεις μόνος σου πόσο καλά έμαθες το μάθημα. Είναι ερωτήσεις στις οποίες μπορεί να εξεταστείς σε επόμενο μάθημα, προφορικά ή γραπτά.


Ολοκληρώνεται με ένα σύντομο κείμενο που ανακεφαλαιώνει τις πιο σημαντικές γνώσεις που πήρες από την
ενότητα και έχει τίτλο: Σ’ αυτή την ενότητα έμαθα: