Μουσική A΄ Γυμνασίου - Βιβλίο Μαθητή (Εμπλουτισμένο)
2. Μουσικοί διάλογοι και αντίφωνα 4. Τα χρώματα των ήχων Επιστροφή στην αρχική σελίδα του μαθήματος
 Εικόνα
Α ΕΝΟΤΗΤΑ:
ΡΥΘΜΟΣ, ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ
3. Ανακαλύπτω τη φωνή
Σκοπόs: Εξερεύνηση των ιδιοτήτων του ήχου, σύγχρονες φωνητικές προσεγγίσεις και παραδείγματα από γραφικές παρτιτούρες.
Λέξειs Κλειδιά: Ήχος, ιδιότητες του ήχου, έκφραση, γραφική παρτιτούρα, γκλισσάντο, Λουτσιάνο Μπέριο, "Σεκουέντζα III "για γυναικεία φωνή, Τζωρτζ Κραμπ, "Αρχαίες φωνές παιδιών", τεχνικές φωνητικής εκτέλεσης.
 Ο ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ

Ήχος

Ο ήχος είναι μια μορφή ενέργειας. Είναι οι παλμικές δονήσεις που δημιουργούνται από ένα οποιοδήποτε σώμα, όταν τεθεί σε κίνηση, σε κραδασμό. Την κίνηση σε ένα σώμα που βρίσκεται σε αδράνεια, μπορεί να την προκαλέσει μια κρούση, μια νύξη (τσίμπημα), μια τριβή. Τα ηχητικά κύματα, που ξεκινούν από τους παλμούς του ηχογόνου σώματος και μεταδίδονται σφαιρικά προς όλες τις κατευθύνσεις, φτάνουν και προσκρούουν στη μεμβράνη του ακουστικού μας τυμπάνου και θέτουν σε ενέργεια το μηχανισμό της ακοής.

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ

Οι ιδιότητες του ήχου χωρίζονται σε βασικές και δευτερεύουσες:

Εικόνα

Βασικές ιδιότητες του ήχου.Δραστηριότητα

Ύψος

Το ύψος είναι η ιδιότητα του ήχου που μας κάνει να ξεχωρίζουμε αν ένας ήχος είναι ψηλός (λεπτόφωνος) ή χαμηλός (βαθύφωνος). Το κάθε ηχογόνο σώμα, ανάλογα με το σχήμα του, το μέγεθος, τη μάζα του, το είδος του υλικού του, παράγει παλμούς που αντιστοιχούν σε έναν ήχο. Όταν ο αριθμός των παλμών σε ορισμένο κλάσμα χρόνου (συχνότητα) είναι μικρότερος, οι ήχοι που παράγονται είναι βαθύτεροι και όταν οι παλμοί στο ίδιο κλάσμα είναι περισσότεροι, οι ήχοι που παράγονται είναι οξύτεροι.

Εικόνα

Ένταση

Ένταση είναι η δυναμική απόδοση της μουσικής και αποτελεί βασική ιδιότητα του ήχου. Όσο εντονότερη είναι η αιτία που θα προκαλέσει παλμούς σε ένα ηχογόνο σώμα, τόσο μεγαλύτερου πλάτους παλμούς θα παράγει αυτό. Έτσι ο παραγόμενος ήχος είναι εντονότερος.

ΡΥΘΜΟΣ, ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ

Δευτερεύουσες ιδιότητες του ήχου.

Χροιά (ηχόχρωμα).

Όλα τα χαρακτηριστικά που κάνουν ιδιαίτερο και αναγνωρίσιμο έναν ήχο αποτελούν τη χροιά του ήχου.

Διάρκεια.

Η διάρκεια του ήχου εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση της αιτίας που τον προκαλεί.

Έκφραση
Ο συvδυασμός όλων αυτών των ηχητικών παραμέτρων, που γνωρίσαμε, μπορεί να κάνει τους ήχους να αποδοθούν με πoλλoύς και διαφoρετικoύς τρόπους. Έτσι, μπορούν να εκφράσουν πολλά και διαφορετικά πράγματα όπως εικόνες, συναισθήματα και διάφορες καταστάσεις . Μικρές διαφοροποιήσεις σε μία από τις παραμέτρους του ήχου μπορούν να αλλάξουν εντελώς αυτό που εκφράζει ένα μουσικό κομμάτι.
Εικόνα
Λουτσιάνο Μπέριο, συνθέτης. (Luciano Berio, Ιταλός, 1925-2003). Ήταν πρωτοπόρος σε πειραματισμούς στην Ηλεκτρονική Μουσική και στην ανάπτυξη της τεχνικής κολάζ (collage), δανειζόμενος αποσπάσματα από άλλους συνθέτες ή μιμούμενος τα χαρακτηριστικά του ύφους τους.

Σεκουέντζα III για γυναικεία φωνή (Sequenza III) (1965).

Ο Μπέριο έγραψε μια σειρά από πρωτότυπα έργα με τον τίτλο Sequenza: π.χ. η πρώτη Σεκουέντζα (Sequenza I) γράφτηκε το 1958 για φλάουτο και η τελευταία, η δέκατη τέταρτη, το 2002, για βιολοντσέλο. Σ' αυτά τα έργα ο συνθέτης χρησιμοποιεί όλες τις δυνατότητες του κάθε οργάνου / φωνής. Η Σεκουέντζα III είναι γραμμένη για γυναικεία φωνή και είναι βασισμένη στο πιο κάτω ποίημα:

Give me a few words, for a woman to sing, a truth allowing us, to build a house,before night comes.

Κάθε λέξη του ποιήματος είναι για το συνθέτη ένας ξεχωριστός ήχος. Μπορεί να ακούγεται ολόκληρη ή να σπάζει σε συλλαβές, ακόμα και σε γράμματα.

Εικόνα

Ανακαλύπτω τη φωνή

Παραδείγματα από Γραφικές Παρτιτούρες Σύγχρονης Μουσικής

Πιο κάτω, σας δίδονται παραδείγματα από γραφικές παρτιτούρες σύγχρονης μουσικής. Προσέξτε τους διάφορους τρόπους που οι συνθέτες δίνουν οδηγίες για την εκτέλεσή τους.

Α. Στηβ Μπλοκ (Steve Block, 1952): Γραφική Παρτιτούρα

Εικόνα

Εικόνα
B. Ιάννης Ξενάκης (Έλληνας, 1922-2001)

Μέρος της γραφικής παρτιτούρας που δείχνει τα γκλισσάντι στα έγχορδα.

Εικόνα

ΡΥΘΜΟΣ, ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ

Γ. Χάνς Κρίστοφ Στάινερ (Hans-Christoph Steiner): "Μοναξιά"

Εικόνα

Εκτέλεση φωνητικής παρτιτούρας.

Να χωριστείτε σε ομάδες και να εκτελέσετε την πιο κάτω φωνητική παρτιτούρα. Έπειτα να την παρουσιάσετε στην υπόλοιπη τάξη:

"Μεγάλης και μικρής διάρκειας ήχοι - Σιγανοί και δυνατοί ήχοι"

(γραφική παρτιτούρα, βασισμένη σε μια ιδέα των Steve Block και Clive Kempton)

Άντρη Χατζηγεωργίου-Λυμπουρή

Εικόνα
Ανακαλύπτω τη φωνή

3. Ακουστική αναγνώριση ιδιοτήτων του ήχου και τεχνικών εκτέλεσης.

Ενώ ακούτε απόσπασμα από το έργο "Αρχαίες Φωνές Παιδιών" (Ancient Voices of Children) του Τζωρτζ Κραμπ (George Crumb), να εργαστείτε στο Τετράδιο Εργασιών, για να αναγνωρίσετε διάφορες τεχνικές εκτέλεσης.

Εικόνα

Το έργο. Γράφτηκε το 1970 και είναι βασισμένο σε ποίηση του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Ο Κραμπ χρησιμοποιεί μουσικές εικόνες που υποβάλλει η ποίηση του Λόρκα, αναφορικά με τη ζωή, το θάνατο, τον έρωτα, το άρωμα της γης, τους ήχους του ανέμου και της θάλασσας.









Εικόνα