Στοιχεία Γεωπονίας και Αγροτικής Ανάπτυξης - Βιβλίο Μαθητή
4.1 Γενικά 4.3 Τα φυτικά όργανα Επιστροφή στην αρχική σελίδα του μαθήματος

4.2 Μορφολογία

Οι φυτικοί οργανισμοί αποτελούνται από ιστούς, σύνολο δηλαδή κυττάρων με την ίδια λειτουργική και μορφολογική διαφοροποίηση. Αυτοί με τη σειρά τους διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Εικόνα 4-1 Μεριστωματικός ιστός: α. ρίζας     β. στελέχους

* Παρασιτισμός: Διαδικασία κατά την οποία ένας οργανισμός ζει σε βάρος άλλων οργανισμών

ΤΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥΣ

α) Μεριστωματικοί ιστοί: Σχετίζονται με την ανάπτυξη. Αποτελούνται από μη ώριμα κύτταρα που χαρακτηρίζονται από έντονο ρυθμό κυτταρικών διαιρέσεων. Βρίσκονται στα αναπτυσσόμενα άκρα των ριζών και των στελεχών. Τα μεριστώματα είναι άλλωστε εκείνα που καθορίζουν την κατά μήκος αύξηση του φυτού. Μεριστωματικές περιοχές παρατηρούνται συχνά και στην περιφέρεια των ριζών και των στελεχών που συντελούν στην κατά πλάτος αύξηση των φυτών.


β) Μόνιμοι ιστοί: Αποτελούνται από ώριμα διαφοροποιημένα κύτταρα και διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες:

Εικόνα 4-2 Εγκάρσια τομή φύλλου

Εικόνα 4-2
Εγκάρσια τομή φύλλου

- Προστατευτικός ιστός (επιδερμίδα, περίδερμα). Ο συγκεκριμένος αυτός ιστός σχηματίζει το εξωτερικό προστατευτικό κάλυμμα του φυτού. Στα νεαρά φυτά, όπως και στα ώριμα ποώδη, ο κύριος προστατευτικός ιστός τόσο των ριζών, όσο και των στελεχών, είναι η επιδερμίδα. Επιπλέον η επιδερμίδα αποτελεί τον προστατευτικό ιστό όλων των φύλλων. Στα εναέρια μέρη του φυτού τα επιδερμικά κύτταρα εκλύουν στην εξωτερική τους επιφάνεια μια κηρώδη ουσία που σχηματίζει την εφυμενίδα. Ο συνδυασμός εφυμενίδας και παχέων εξωτερικών κυτταρικών τοιχωμάτων προσφέρουν στο φυτό μια εξαιρετική προστασία από τις απώλειες νερού, τις μηχανικές βλάβες αλλά και τις προσβολές από παρασιτικούς μύκητες.

Καθώς τα στελέχη και οι ρίζες των φυτών αυξάνουν διαμετρικά, η επιδερμίδα αντικαθίσταται από ένα άλλο προστατευτικό ιστό, το περίδερμα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Ο συγκεκριμένος αυτός ιστός αποτελείτο γνωστό σε όλους μας φλοιό που χαρακτηρίζει τα ώριμα δέντρα. Τα κύτταρα του είναι νεκρά, ενώ τα τοιχώματα τους εμποτίζονται με εξειδικευμένες ουσίες που προστατεύουν τους εσωτερικούς ιστούς.


- Θεμελιώδης ιστός (παρέγχυμα, κολέγχυμα, σκληρέγχυμα). Τα παρεγχυματικά κύτταρα απαντώνται στα στελέχη, τις ρίζες ή τα φύλλα. Πρόκειται περί κυττάρων που δεν έχουν χάσει την ικανότητα διαίρεσης, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των χλωροπλαστών εντοπίζεται σ' αυτή την κατηγορία ιστού. Εξαιτίας αυτής της συσσώρευσης είναι προφανές ότι η ζωτικής σημασίας λειτουργία της φωτοσύνθεσης επιτελείται κυρίως σ' αυτά τα κύτταρα. Το κολλέγχυμα διατηρείται ζωντανό καθ' όλη τη διάρκεια της λειτουργικής του ύπαρξης. Αποτελεί σημαντικό στηρικτικό ιστό των νεαρών φυτών, των φύλλων και τέλος των στελεχών των μη ξυλωδών ώριμων φυτών.

Το σκληρέγχυμα είναι επίσης απλός ιστός που παρέχει στήριξη. Είναι όμως σαφώς πιο εξειδικευμένος σε σχέση με το κολέγχυμα. Στην λειτουργική τους ωριμότητα τα περισσότερα σκληρεγχύματικά κύτταρα είναι νεκρά, ενώ τα ανομοιόμορφα παχυσμένα δευτερογενή τους τοιχώματα περιέχουν χαρακτηριστικές ουσίες που προσδίδουν δύναμη, όσο και αντοχή, στο φυτό. Συχνά τα κυτταρικά τοιχώματα είναι τόσο παχιά που το εσωτερικό του κυττάρου εξαφανίζεται σχεδόν τελείως.

4-3 Αγωγός ιστός Εικόνα 4-3
Αγωγός ιστός

ΤΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥΣ

- Αγωγός ιστός (ξύλωμα, φλοίωμα). Το ξύλωμα χρησιμεύει για τη μεταφορά νερού και διαλυμένων ανόργανων ουσιών από το έδαφος προς τα υπέργεια μέρη του φυτού. Σχηματίζει ένα συνεχές σύστημα που ξεκινά από τις ρίζες και μέσω του στελέχους καταλήγει στα φύλλα και τα άλλα ακραία φυτικά μέρη. Στο φλοίωμα τα υλικά μετακινούνται και προς τα πάνω και προς τα κάτω. Μέσω του αγωγού αυτού ιστού μεταφέρονται κυρίως οργανικές ουσίες, όπως υδατάνθρακες και αμινοξέα. Οι ενώσεις που συντίθενται στα φύλλα μεταφέρονται μέσα από το φλοίωμα στο στέλεχος και τις ρίζες για αποθήκευση ή στα αναπτυσσόμενα μέρη του φυτού για άμεση χρήση.