Τεχνικό Σχέδιο - Βιβλίο Μαθητή
2.1 ΤΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 2.3 ΣΤΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Επιστροφή στην αρχική σελίδα του μαθήματος

2.2 ΤΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

Το Αρχιτεκτονικό - Οικοδομικό Σχέδιο έχει ως αντικείμενο το λειτουργικό και αισθητικό σχεδιασμό των κτιρίων και των λεπτομεριών τους. Τα αρχιτεκτονικό - οικοδομικό σχέδια αποτελούν τη βάση για την ανέγερση ενός κτιρίου. Πολλές φορές ονομάζονται Γενικά κατασκευαστικά σχέδια, γιατί είναι το μέσο επικοινωνίας όλων όσων ασχολούνται με κατασκευή της οικοδομής.

Τα κατασκευαστικά σχέδια πρέπει να είναι:

- γραμμικά σχεδιασμένα, με απόλυτη σαφήνεια,
- με εμφανή διαχωρισμό των γραμμών προβολής από τις γραμμές τομής,
- με πλήρη διαστασιολόγηση παράλληλη προς το κτίσμα, - με ενδείξεις των υλικών,
- με απαραίτητες κατασκευαστικές επεξηγήσεις,
- με συμβολισμούς των χαρακτηριστικών σημείων.

Γενικά τα σχέδια κατασκευής συντάσσονται σε κλίμακα 1:50. Σε περιπτώσεις κτιρίων μεγάλης έκτασης για πρακτικούς λόγους επιλέγεται η κλίμακα 1:100, ενώ για συγκροτήματα κτιρίων χρησιμοποιείται η κλίμακα 1:200.

Τα τελευταία αυτά σχέδια πρέπει να συνοδεύονται από σχέδια τμημάτων του κτιρίου ή των επί μέρους κτιρίων σε κλίμακα 1:50.

Στα Αρχιτεκτονικά-Οικοδομικά σχέδια ενός κτιρίου περιλαμβάνονται κυρίως:

1. Κατόψεις όλων των ορόφων (πάνω και κάτω από το έδαφος)

2. Όψεις

3. Τομές

4. Κατασκευαστικές λεπτομέρειες.

2.2.1 Η ΚΑΤΟΨΗ

Όπως εξηγήσαμε στο πρώτο μέρος του βιβλίου, η κάτοψη είναι η τομή του κτίσματος από ένα οριζόντιο επίπεδο, ανάμεσα στο κάτω μέρος (ποδιά) και στο πάνω μέρος του παραθύρου (πρέκι). Το ύψος τομής ορίζεται περίπου 1.70m από το δάπεδο του ορόφου.

Στο σχέδιο της κάτοψης πρέπει να φαίνονται: (Σχήμα 2.17)

- Όλα τα δομικά στοιχεία με ενδείξεις (διαγραμμίσεις) των υλικών κατασκευής (τούβλο - σκυρόδεμα κ.λ.π.).
- Ενδεικτικά, τα κουφώματα (πόρτες και παράθυρα) με χαρακτηρισμό υλικού κατασκευής και αναγραφή των διαστάσεών τους.
- Πλήρης διαστασιολόγηση (γενικές και μερικές διαστάσεις).
- Τα είδη υγιεινής σε λουτρά, οι νεροχύτες σε κουζίνες.
- Τα εντοιχισμένα ντουλάπια σε κουζίνες και δωμάτια.
- Χαρακτηρισμός χρήσης και ονομασία κάθε χώρου.
- Στάθμη τελικού δαπέδου και στάθμη σκελετού.
- φορά κλιμάκων και αριθμός βαθμίδων.
- Ενδείξεις απορροής νερών στις βεράντες και εξώστες.

Στις κατόψεις δεν πρέπει να υπάρχουν στοιχεία, όπως κινητά έπιπλα, φυτά και δένδρα, άνθρωποι, φωτοσκιάσεις, εκτός αν επιθυμούμε οι κατόψεις να αποτελέσουν σχέδια λειτουργικής και αισθητικής παρουσίασης του έργου.(Σχήμα 2.18)

Σχήμα 2.17

Σχήμα 2.17

Σχήμα 2.18

Σχήμα 2.18

Υλικά κατασκευής

Για να δηλώσουμε τα υλικά κατασκευής των τεμνόμενων δομικών στοιχείων μιας κάτοψης, αλλά και εκείνων που προβάλλονται χρησιμοποιούμε κατάλληλες διαγραμμίσεις. Οι πιο συνηθισμένες φαίνονται στο Σχήμα 2.19.

Σχήμα 2.19

Σχήμα 2.19

Είδη κουφωμάτων

Οι πόρτες και τα παράθυρα στα σχέδια της κλίμακας 1:50, παριστάνονται σχηματικά, χωρίς να είναι δυνατή η απόδοση λεπτομερειών (Σχήμα 2.20). Την κάτοψη των κουφωμάτων συνοδεύει πινακάκι το οποίο αναγράφει κάθε δυνατό στοιχείο για τις διαστάσεις, τον τύπο και το υλικό κατασκευής. Αντιπροσωπευτικό δείγμα με τέτοια πινακάκια φαίνεται στο σχήμα 2.21.

Σχήμα 2.21

Σχήμα 2.21

Σχήμα 2.20

Σχήμα 2.20

Είδη Υγιεινής - Νεροχύτες - Ντουλάπια

Τα είδη αυτά απεικονίζονται στις πραγματικές τους διαστάσεις υπό κλίμακα 1:50, για να αναδειχθεί η λειτουργικότητα και η επάρκεια των χώρων. Ο σχεδιασμός τους γίνεται κυρίως με οδηγούς γραφής Stencils. Δείγματα τέτοιων σχεδίων βλέπουμε στο σχήμα 2.22.

Σχήμα 2.22

Σχήμα 2.22

Διαστασιολόγηση.

Η διαστασιολόγηση πρέπει να δίνει με σαφήνεια κάθε απαραίτητο στοιχείο για την κατασκευή. Η αναγραφή των διαστάσεων γίνεται παράλληλα προς τα δομικά στοιχεία που διαστασιολογούνται. Η αναγραφή περιττών ή επαναλαμβανόμενων διαστάσεων πρέπει να αποφεύγεται, γιατί επιβαρύνει το σχέδιο κάνοντάς το δυσανάγνωστο. Τρόπος αναγραφής των διαστάσεων υποδεικνύεται στο σχήμα 2.23. Οι γραμμές διαστάσεων σχεδιάζονται με πάχος γραμμής 0,2m. Στο οικοδομικό σχέδιο, η αρχή και το τέλος κάθε γραμμής διάστασης ορίζονται με τις γραμμές των ορίων της διάστασης, που είναι κάθετες σε αυτή και συμβολίζονται με δύο τρόπους. Στο σημείο συνάντησης της γραμμής διάστασης και της γραμμής ορίου διάστασης τοποθετείται λοξή γραμμή με κλίση 60 ή 45 μοιρών ή ένα κυκλάκι ή τέλος μία κουκίδα .(Σχήμα 2.23)

Διάφορα άλλα σύμβολα και χαρακτηρισμοί.

Έξω από την κάτοψη και κοντά σ' αυτή τοποθετείται το σύμβολο προσανατολισμού (βορράς). Γίνεται αρίθμηση των βαθμίδων των κλιμάκων καθώς και η σήμανση με βέλη της γραμμής ανάβασης. Οι στάθμες στα δάπεδα δηλώνονται με το σύμβολο του σχήματος 2.24. Στο πάνω μέρος της γραμμής αναγράφουμε το υψόμετρο του τελειωμένου δαπέδου, όταν δηλαδή έχει ολοκληρωθεί η επίστρωση μαρμάρων ή πλακιδίων ή ξύλινου δαπέδου. Στο κάτω μέρος της γραμμής αναγράφεται το υψόμετρο της πλάκας του σκελετού. Τα υψόμετρα ορίζονται ως προς κάποιο σημείο αναφοράς, το οποίο αναγράφεται απαραίτητα στην κάτοψη του ορόφου που ανήκει, αλλά δηλώνεται και στα σχέδια τομών.

Η αναγραφή της ονομασίας των χώρων γίνεται με κεφαλαία ευκρινή γράμματα κάτω από τα οποία μπορούμε να αναγράψουμε τις γενικές διαστάσεις του χώρου.

Τέλος, με κατάλληλες διαγραμμίσεις μπορούμε να υποδηλώσουμε το υλικό επίστρωσης των δαπέδων (πλακόστρωση).

Σχήμα 2.24

Σχήμα 2.24

Σχήμα 2.23

Σχήμα 2.23

Λεπτομέρειες

Στα σχέδια των κατόψεων σημειώνουμε με κύκλο και την ένδειξη Λ1, Λ2 κ.λ.π., δηλαδή τα σημεία της κατασκευής που θα μεγεθύνουμε σε σχέδια λεπτομερειών. (Σχήμα 2.25)

Σχήμα 2.25

Σχήμα 2.25

Γραμμογραφία της Κάτοψης:

- Τα τεμνόμενα στοιχεία σχεδιάζονται με συνεχή γραμμή πάχους 0,6mm. Η γραμμή εδάφους με πάχος 0,8 ή 1,0mm.
- Η διαγράμμιση των τεμνόμενων στοιχείων γίνεται κατά τον προβλεπόμενο συμβολικό τρόπο με λεπτή γραμμή 0,2 mm ή 0,1mm.
- Οι πόρτες και τα παράθυρα, παρ' ότι τέμνονται, συμβολίζονται με τον ειδικό τρόπο που έχουμε αναφέρει, με συνεχή γραμμή πάχους 0,3mm.
- Τα είδη υγιεινής, τα εντοιχισμένα έπιπλα κουζίνας και υπνοδωματίων σχεδιάζονται με συνεχή γραμμή πάχους 0,2mm.
- Τα προβαλλόμενα στοιχεία του σχεδίου, όπως σκαλοπάτια, πεζούλια, ποδιές παραθύρων σχεδιάζονται με συνεχή γραμμή 0,2mm ή 0,3mm με διαφοροποίηση του πάχους για τα αντικείμενα που είναι χαμηλότερα και τα οποία αποδίδονται με τη λεπτότερη γραμμή.
- Διάφορα δομικά στοιχεία τα οποία βρίσκονται πάνω από το επίπεδο τομής ως προς το οποίο προκύπτει η κάτοψη, των οποίων η ύπαρξη πρέπει να δηλωθεί, σχεδιάζονται με λεπτή διακεκομμένη γραμμή 0,2mm. Τέτοια στοιχεία είναι εξώστες, στέγαστρα, καμπύλα ανώφλια ανοιγμάτων, εντοιχισμένα ντουλάπια κουζίνας (κρεμαστά).
- Οι διαστάσεις του σχεδίου θα αποδοθούν με συνεχή γραμμή 0,2mm.
- Οι ονομασίες των χώρων με πάχος γραμμής 0,4mm, ενώ οι ίδιες οι διαστάσεις (κείμενο) και οι συμβολισμοί των κουφωμάτων με γραμμή πάχους 0,3mm.
- Οι πλακοστρώσεις των δωματίων και λοιπών χώρων με συνεχή γραμμή πάχους 0,1mm.

2.2.2 ΟΙ ΟΨΕΙΣ

Οι όψεις είναι ορθές προβολές των εξωτερικών πλευρών του κτιρίου σε κατακόρυφα επίπεδα προβολής, που κατά κανόνα είναι παράλληλα στην αντίστοιχη πλευρά. Το σχέδιο όψης περιέχει τη γραμμή τομής του εδάφους από το προβολικό επίπεδο.

Οι όψεις ενός κτίσματος είναι τουλάχιστον τέσσερις. Η ονομασία των όψεων προκύπτει με διάφορους τρόπους. Ετσι, δίνουμε όνομα ανάλογα με τον προσανατολισμό του κτιρίου, βόρεια, νότια, δυτική, ανατολική όψη ή ΒΑ, ΒΔ κ.λ.π. όψεις.

Την όψη που βρίσκεται η είσοδος του κτιρίου ή αυτή που βλέπει στο δρόμο, συνήθως, ονομάζουμε κύρια όψη ή πρόσοψη. Οι υπόλοιπες όψεις σε συσχετισμό με την κύρια όψη αναφέρονται ως οπίσθια όψη, αριστερή και δεξιά πλάγιες όψεις.

Αν στην κάτοψη έχουμε σημειώσει με βέλη και γράμματα Α, Β, Γ, Δ τις πλευρές του κτίσματος, αυτά μας παραπέμπουν στις αντίστοιχες όψεις. (Σχήμα 2.26)

Συνηθέστεροι είναι οι δύο πρώτοι τρόποι ονοματολογίας.

Ως προς την τεχνική σχεδίασης της όψης ακολουθούμε την παρακάτω πορεία:

- Τοποθετούμε πάνω από το χώρο σχεδίασης το σχέδιο της κάτοψης, έχοντας σε οριζόντια θέση και πλησιέστερα σε εμάς την πλευρά της οποίας θα σχεδιάσουμε την όψη.
- Στο σημείο σχεδιασμού της όψης φέρουμε οριζόντιες λεπτές γραμμές στις θέσεις των σημαντικών επιπέδων, όπως η γραμμή εδάφους, το δάπεδο, η οροφή, η ποδιά και το πρέκι θυρών και παραθύρων.
- Με ανάλογες γραμμές προβάλλουμε κατακόρυφα τις γωνίες του κτιρίου, όπως αυτές φαίνονται στην κάτοψη. Οι γραμμές αυτές τεμνόμενες με τις οριζόντιες γραμμές των επιπέδων σχηματίζουν μία πρώτη εικόνα της ζητούμενης όψης.
- Ακολουθεί το μελάνωμα των γραμμών που είναι ορατές, ώστε να αποδοθούν όλα τα μορφολογικά στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνει μία όψη.

Στα σχέδια των όψεων πρέπει να περιλαμβάνονται:
- Το περίγραμμα του κτίσματος και όλες οι χαρακτηριστικές προεξοχές και εσοχές. (Σχήματα 2.27.α, 2.27.β, 2.27γ)

Σχήμα 2.26

Σχήμα 2.26

Σχήμα 2.27α

Σχήμα 2.27α

Σχήμα 2.27β

Σχήμα 2.27β

Σχήμα 2.27γ

Σχήμα 2.27γ

- Τα παράθυρα, οι πόρτες και κάθε άνοιγμα του εξωτερικού περιβλήματος του κτιρίου. Τα φύλλα των υαλοστασίων (τζαμιλίκια) πρέπει να σχεδιάζονται κλειστά, ενώ τα εξώφυλλα (παντζούρια) σχεδιάζονται ανοικτά ή κλειστά κατά την κρίση του σχεδιαστή. Τυπικές όψεις για θύρες και παράθυρα βλέπουμε στο σχήμα 2.28.

Σχήμα 2.28

Σχήμα 2.28

- Τα κάγκελα στους εξώστες.
- Το υψόμετρο στα κυριότερα επίπεδα και τα στηθαία.
- Η γραμμή της τομής του εδάφους .
- Ενδείξεις, για τα υλικά κατασκευής των επιφανειών αλλά και το χρωματισμό τους.

Στα σχέδια των όψεων που πρόκειται να παρουσιασθούν με σκοπό την ανάδειξη της αισθητικής του κτιρίου σχεδιάζουμε δένδρα, φυτά, ανθρώπους, κατάλληλες διαγραμμίσεις που δηλώνουν υλικό επένδυσης (πέτρα), και τέλος φωτοσκιάσεις. (Σχήμα 2.29)

Στα σχέδια των όψεων, δεν πρέπει να υπάρχουν οριζόντιες διαστάσεις και περιττές ενδείξεις στάθμης (υψόμετρα), όπως αυτές στις θύρες και παράθυρα.

Ως προς τη γραμμογραφία των όψεων, πλην της γραμμής εδάφους (γραμμή τομής), όλες οι άλλες γραμμές είναι γραμμές προβολής και επομένως πρέπει να αποδοθούν με λεπτές συνεχείς γραμμές. Για να αποδώσουμε στα σχέδια όψεων την αίσθηση του βάθους, σχεδιάζουμε με παχύτερες γραμμές εκείνες τις επιφάνειες που βρίσκονται πιο κοντά στον παρατηρητή, ενώ χρησιμοποιούμε λεπτότερες γραμμές για πιο απομακρυσμένες επιφάνειες. Η διαβάθμιση αυτή ξεκινά από 0,4mm και καταλήγει σε 0,2mm. Λεπτομέρειες κουφωμάτων, κιγκλιδωμάτων και άλλων διακοσμητικών δομικών στοιχείων σχεδιάζονται με πάχος γραμμής 0,1 ή 0,2mm.

Σχήμα 2.29

Σχήμα 2.29

2.2.3 Η ΤΟΜΗ

Το σχέδιο της τομής περιλαμβάνει όλα τα κατασκευαστικά στοιχεία ενός κτιρίου που τέμνονται από ένα κατακόρυφο επίπεδο, αλλά και προβάλλονται στο ίδιο επίπεδο το οποίο διέρχεται από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του κτιρίου. Στο σχέδιο της τομής φαίνονται στοιχεία ανάλογα με αυτά της κάτοψης.(Σχήμα 2.30 )

Σχήμα 2.30

Σχήμα 2.30

Ειδικότερα όλα τα ανοίγματα και κουφώματα σχεδιάζονται είτε σε τομή είτε σε προβολή (όψη), χωρίς αναγραφή διαστάσεων.

Αναγράφεται η στάθμη (υψόμετρο) των βασικών επιπέδων και στηθαίων. Βασικά επίπεδα θεωρούνται τα δάπεδα των υπογείων, του ισογείου, των ορόφων, της οροφής του κτίσματος και του ανώτατου σημείου της στέγης.

Τέλος αναγράφονται με το γνωστό γραμμικό τρόπο διαστασιολόγησης μόνο τα ελεύθερα ύψη των χώρων και το πάχος των δαπέδων. (Σχήμα 2.31) Επειδή το σχέδιο της τομής απευθύνεται κυρίως σ' αυτούς που θα υλοποιήσουν την κατασκευή, για να είναι ευανάγνωστο και σαφές, δε σχεδιάζουμε σ' αυτό κινητή επίπλωση, στάθμη (υψόμετρο) στα κουφώματα, φυτά, δέντρα, ανθρώπους και φωτοσκιάσεις.

Σχήμα 2.31

Σχήμα 2.31

Οι τομές είναι τουλάχιστον δύο, κατά κανόνα κάθετες μεταξύ τους. Τα ίχνη τους σημειώνονται πάνω στην κάτοψη με χοντρή αξονική γραμμή πάχους 0,6 ή 0,8mm στα άκρα της οποίας τοποθετούνται δύο βέλη. (Σχήμα 2.32)

Σχήμα 2.32

Σχήμα 2.32

Στα βέλη αυτά αναγράφουμε όμοια γράμματα Α-Α ή Β-Β ή Γ-Γ κ.λ.π., ώστε να ξεχωρίζουν μεταξύ τους οι διάφορες τομές. Τα βέλη των γραμμών τομής δείχνουν το τμήμα του κτίσματος που κρατούμε μετά την τομή και το οποίο τελικά σχεδιάζουμε. (Σχήμα 2.33)

Σχήμα 2.33

Σχήμα 2.33

Εάν η κάτοψη έχει κλιμακοστάσιο, η μία τομή απαραίτητα το «κόβει», ενώ η άλλη το «βλέπει» σε όψη. Σε ειδικές περιπτώσεις είναι δυνατό η τομή να είναι «κλιμακωτή» (σπαστή), όπως η τομή Γ-Γ του σχήματος 2.32.

Τέλος, σε περιπτώσεις κατόψεων που το σχήμα τους δεν είναι ορθογωνικό, τα σχέδια τομής περιλαμβάνουν, εκτός από το τεμνόμενο τμήμα του κτιρίου, κάθε άλλο τμήμα που είναι πίσω από το επίπεδο τομής και φαίνεται σε όψη.

Ως προς την τεχνική σχεδίασης της τομής, ακολουθούμε την παρακάτω πορεία:
- Τοποθετούμε πάνω από το χαρτί σχεδίασης το σχέδιο της κάτοψης, έχοντας πάντα σε οριζόντια θέση τη γραμμή (ίχνος) τομής, με τα βέλη να κοιτούν προς την αντίθετη από εμάς πλευρά.
- Στο σημείο που θα σχεδιασθεί η τομή φέρουμε οριζόντιες λεπτές γραμμές στις θέσεις των σημαντικών επιπέδων, όπως η γραμμή εδάφους, τα δάπεδα και η οροφή με το ανάλογο πάχος τους και τέλος η στάθμη της ποδιάς και του πρεκιού, των ανοιγμάτων θυρών και παραθύρων.
- Εδώ σημειώνουμε την αφετηρία μετρήσεως κάθε στάθμης (υψόμετρο), που μπορεί να είναι η τελική στάθμη του εδάφους ή η πάνω επιφάνεια του δαπέδου ισογείου.
- Η γραμμή τομής, διαπερνώντας την κάτοψη, κόβει γραμμές τομής και προβολής. Από τα σημεία αυτά χαράσσουμε λεπτές κατακόρυφες γραμμές οδηγούς που συναντούν τις ήδη σχεδιασμένες γραμμές των επιπέδων. (Σχήμα 2.34)
- Με τον τρόπο αυτό έχουμε περιγράψει όλα τα κύρια στοιχεία της τομής. Ακολουθεί η απόδοση του πάχους κάθε στοιχείου, η διαγράμμισή του, η συμπλήρωση των ανοιγμάτων με τα στοιχεία όψεως.
- Τέλος τοποθετούνται τα υψόμετρα έξω από την τομή, το καθαρό ύψος ορόφων και το πάχος των δαπέδων σε μία θέση μέσα στην τομή. (Σχήμα 2.31)

Ως προς τη γραμμογραφία των τομών ισχύουν όσα αναφέραμε στην κάτοψη. Στις τομές έχουμε τη δυνατότητα να σημειώσουμε με κύκλους τα σημεία όπου απαιτούνται σχέδια λεπτομερειών, όπως η μόνωση οροφής και δαπέδου, η υγρομόνωση των υπόγειων χώρων κ.λ.π.

Σχήμα 2.34

Σχήμα 2.34

2.2.4 ΣΧΕΔΙΑ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΩΝ

Όσα σχέδια αναφέραμε μέχρι τώρα σχεδιάζονται σε κλίμακα 1:50. Στην κλίμακα αυτή δεν είναι δυνατή η απόδοση λεπτομερειών σε πολλά δομικά στοιχεία. Επιπλέον, πολλά σημεία απαιτούν ιδιαίτερες εξηγήσεις, τόσο για τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν, όσο και για τον τρόπο εφαρμογής τους. Για τους λόγους αυτούς, συντάσσονται ειδικά σχέδια σε κλίμακες 1:10 έως 1:1 τα οποία μεγεθύνουν συγκεκριμένα σημεία των κατόψεων και τομών του κτιρίου.

Τα σημεία αυτά δηλώνονται πάνω στις κατόψεις και τομές με ένα κύκλο στον οποίο δίνονται ονόματα, όπως Λ1, Λ2, Λ3 κ.λ.π. (Σχήματα 2.25, 2.35)

Σχήμα 2.35

Σχήμα 2.35

Η γραμμογραφία των σχεδίων λεπτομερειών είναι ανάλογη με όσα έχουμε αναφέρει για τα σχέδια κατόψεων, όψεων και τομών με την παρατήρηση ότι, εδώ, οι διαγραμμίσεις των τεμνόμενων στοιχείων σχεδιάζονται αραιότερες. Τα συνηθέστερα σχέδια λεπτομερειών αφορούν: θερμο-ηχομονώσεις τοίχων και οροφών, υγρομονώσεις δαπέδων, λεπτομέρειες κατασκευής κουφωμάτων, επενδύσεις δαπέδων και κλιμάκων. (Σχήματα 2.36, 2.37 )

Σχήμα 2.36

Σχήμα 2.36

Σχήμα 2.37

Σχήμα 2.37

Η περιοχή του κλιμακοστασίου του κτίσματος απαιτεί ειδική σχεδίαση λεπτομερειών σε κλίμακα 1:20, όπου αποδίδονται λεπτομέρειες της διαμόρφωσης της σκάλας. (Σχήμα 2.38 )

Σχήμα 2.38

Σχήμα 2.38