Η αντίθεση στο Σοφοκλή

Μια μείζων συνθετική αρχή του Σοφοκλή είναι η αντίθεση. Αυτό το διαπιστώνουμε σε όλα τα επίπεδα: θεματικές αντιπαραθέσεις, όπως στον Οιδίποδα επί Κολωνώ, όπου η συμπεριφορά των γιων του Οιδίποδα διαρκώς αντιπαρατίθεται με τη στάση των θυγατέρων του· αντίθετοι τόνοι, όπως όταν ένα τραγούδι χαράς και ελπίδας ακολουθείται αμέσως μετά από την κρίσιμη αποκάλυψη της συμφοράς (λ.χ. Αίας 693 κ.ε.)· αντιπαράθεση αντίθετων χαρακτήρων, όπως στην Αντιγόνη  και στις Τραχίνιες, όπου τα κεντρικά ζεύγη και αντιτίθενται και συνδέονται στενά. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε εδώ τη χρήση της ειρωνίας, γιατί η ειρωνία στρέφει την προσοχή στη θεμελιώδη αντίθεση ανάμεσα στο φαινομενικό και στο πραγματικό, στην απόσταση ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουν οι δραματικοί χαρακτήρες και σε αυτό που γνωρίζει το κοινό, καθώς και ανάμεσα στις επιδιώξεις τους και σε ό,τι τελικά συμβαίνει: η ίδια η περιπέτεια βασίζεται στην αρχή της αντίθεσης. Έτσι, ο Σοφοκλής βρίσκει τα δραματικά μέσα για να εκφράσει τη δική του αίσθηση της αμφισημίας σε κάθε εμπειρία, τις δύο όψεις της ανθρώπινης εικόνας και τις αντίστοιχες αντινομίες στη φύση.

[πηγή: P.E. Easterling & B.M.W. Knox, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρ. Ν. Κονομή, Χρ.Γρίμπα, Μ.Κονομή, Παπαδήμας, Αθήνα 2005, σελ. 416]