Αρχαία Ελληνική Γλώσσα (Β Γυμνασίου) - Βιβλίο Μαθητή (Εμπλουτισμένο)

Ν. Γύζης, Ιστορία, 1892 (Εθνική Πινακοθήκη, Αθήνα)

Ν. Γύζης, Ιστορία, 1892 (Εθνική Πινακοθήκη, Αθήνα)

Το χρέος του ιστορικού

Α. Κείμενο

Ο Πολύβιος ο Μεγαλοπολίτης (περ. 200-118 π.Χ.) είναι ο σημαντικότερος ιστορικός της ελληνιστικής εποχής. Από το σπουδαιότερο έργο του, που επιγράφεται Ἱστορίαι, έχουν σωθεί τα πέντε πρώτα βιβλία και εκτεταμένα αποσπάσματα ή επιτομές (περιλήψεις) από τα υπόλοιπα τριάντα πέντε. Είναι ο πρώτος ιστορικός που δηλώνει ρητώς ότι γράφει καθολικήν (δηλ. παγκόσμια) ιστορία. Πρότυπό του από την άποψη της αντικειμενικότητας υπήρξε ο Θουκυδίδης. Θέλοντας να τονίσει πόσο αντικειμενικός πρέπει να είναι ο ιστορικός κατά την παρουσίαση των γεγονότων, γράφει στην αρχή του έργου του τα εξής:

Ἐν μὲν οὖν τῷ λοιπῷ βίῳ τὴν τοιαύτην ἐπιείκειαν ἴσως οὐκ ἄν τις ἐκβάλλοι· καὶ γὰρ φιλόφιλον εἶναι δεῖ τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα καὶ φιλόπατριν καὶ συμμισεῖν τοῖς φίλοις τοὺς ἐχθροὺς καὶ συναγαπᾶν τοὺς φίλους· ὅταν δὲ τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ τις, ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων καὶ πολλάκις μὲν εὐλογεῖν καὶ κοσμεῖν τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις τοὺς ἐχθρούς, ὅταν αἱ πράξεις ἀπαιτῶσι τοῦτο, πολλάκις δ' ἐλέγχειν καὶ ψέγειν ἐπονειδίστως τοὺς ἀναγκαιοτάτους, ὅταν αἱ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἁμαρτίαι τοῦθ' ὑποδεικνύωσιν. Ὥσπερ γὰρ ζῴου τῶν ὄψεων ἀφαιρεθεισῶν ἀχρειοῦται τὸ ὅλον, οὕτως ἐξ ἱστορίας ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας τὸ καταλειπόμενον αὐτῆς ἀνωφελὲς γίνεται διήγημα.

Πολύβιος, Ἱστορίαι 1.14.4-7

Γλωσσικά σχόλια
τὴν τοιαύτην ἐπιείκειαν οὐκ ἄν τις ἐκβάλλοι
  δε θα μπορούσε κανείς να αποβάλει (πβ. ν.ε.: εκβολή, υποβολιμαίος, βλήμα) αυτού του είδους την εύνοια προς γνωστούς και φίλους
καὶ γάρ
γιατί πράγματι
συμμισεῖν (απαρ. ενεστ. ρ. συμμισέω, συμμισῶ) τοῖς φίλοις τοὺς ἐχθρούς να μισεί τους ίδιους εχθρούς που μισούν και οι φίλοι του
ὅταν τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ όταν επωμίζεται /υιοθετεί τον χαρακτήρα του ιστορικού
ἐπιλαθέσθαι (απαρ. αορ. β΄ ρ. ἐπιλανθάνομαι) χρή (απρόσ. ρ.) πρέπει να ξεχάσει (πβ. ν.ε.: επιλήσμων, λησμονιά)
πολλάκις πολλές φορές
εὐλογέω, εὐλογῶ επαινώ (πβ. ν.ε.: ευλογία, ευλογητός, ευλογημένος)
κοσμέω, κοσμῶ τιμώ (πβ. ν.ε.: κόσμιος, κοσμητικός, κόσμημα, διακόσμηση)
ψέγω κατηγορώ (πβ. ν.ε.: ψεγάδι, άψογος)
ἐπονειδίστως κατά τρόπο αισχρό / ντροπιαστικό (πβ. ν.ε.: όνειδος)
τοὺς ἀναγκαιοτάτους τους στενούς συγγενείς
αἱ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἁμαρτίαι τα σφάλματα (πβ. ν.ε.: αμαρτωλός, διαμαρτία) στις πράξεις (πβ. ν.ε.: επιτήδειος, επιτηδευματίας) τους
ὥσπερ ζῴου τῶν ὄψεων ἀφαιρεθεισῶν (μτχ. παθ. αορ. α΄ ρ. ἀφαιρέομαι, ἀφαιροῦμαι) ἀχρειοῦται (γ΄ εν. οριστ. ενεστ. ρ. ἀχρειόομαι, ἀχρειοῦμαι) τὸ ὅλον όπως ακριβώς όταν ένας ζωντανός οργανισμός χάσει (πβ. ν.ε.: αφαίρεση, αφαιρετικός, αφηρημένος) τα μάτια του αχρηστεύεται ολόκληρος
ἀναιρεθείσης (μτχ. παθ. αορ. α΄ ρ. ἀναιρέομαι, ἀναιροῦμαι) τῆς ἀληθείας εάν λείψει (πβ. ν.ε.: αναίρεση, αναιρετικός) η αλήθεια
τὸ καταλειπόμενον αὐτῆς ό,τι απομένει (πβ. ν.ε.: κατάλοιπο) από αυτήν

Ερμηνευτικά σχόλια

τὴν τοιαύτην ἐπιείκειαν: Ο Πολύβιος αναφέρεται στην επιεική διάθεση με την οποία αντιμετωπίζουμε συχνά τα σφάλματα και τις απρέπειες των φίλων μας λόγω της γενικότερης εύνοιας που επιδεικνύουμε προς αυτούς. Κάτι τέτοιο, κατά τη γνώμη του, είναι ανεπίτρεπτο από τη στιγμή που κάποιος επωμίζεται τον ρόλο του ιστορικού.

Ερωτήσεις

  1. Ποιες είναι οι υποχρεώσεις ενός φίλου προς τους συντρόφους του σύμφωνα με τον Πολύβιο;
  2. Πώς πρέπει να αντιμετωπίζει ο ιστορικός τα πρόσωπα για τα οποία κάνει λόγο στο έργο του;
  3. Ποιες συνέπειες έχει για την ποιότητα του ιστορικού έργου η μη τήρηση των προϋποθέσεων που εκθέτει ο Πολύβιος;
  4. Είναι τα σύγχρονα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ο γραπτός και ηλεκτρονικός τύπος) πηγή αξιόπιστων ιστορικών στοιχείων, που θα αξιοποιήσει ο ιστορικός της εποχής μας; Πιστεύετε ότι πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει ο Πολύβιος; Να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα από την εμπειρία σας.

ΜΜΕ, διαδίκτυο

Β1. Λεξιλογικός Πίνακας

Ψηφιακό λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας (των H.G. Liddell & R. Scott, ελληνική μετάφραση) Ηλεκτρονικά λεξικά της μεσαιωνικής και νέας ελληνικής γλώσσας Λεξικό αρχαίας ελληνικής γλώσσας [σχολικό εγχειρίδιο Γυμνασίου]
κοσμέω, κοσμῶ
[= 1. α. διευθετώ, β. κυβερνώ, 2. στολίζω (< κόσμος = 1. η ευπρέπεια, η τάξη, 2. το στολίδι, 3. το σύμπαν)]
[στο κείμενο συναντήσατε τον τύπο: κοσμεῖν]
  
Αρχαία Ελληνική
Αρχαία / Νέα  Ελληνική
Νέα  Ελληνική
img img

ὁ κοσμητής [= λειτουργικό αξίωμα]
κοσμητός [= περιποιημένος]

ἡ κόσμησις (-η)
τὸ κόσμημα
κοσμητικός
κόσμιος [= καλά οργανωμένος, ευπρεπής]
κοσμιότης (-τητα)
κοσμικός
ὁ κοσμήτωρ (-ορας) [= (α.ε.) αρχηγός στρατού, (ν.ε.) ο επικεφαλής μιας πανεπιστημιακής σχολής]

κοσμικότητα
κοσμάκης

img

κατακοσμῶ [= διευθετώ]
ἐπικοσμῶ [= προσθέτω στολίδια σε κάτι]
ἀποκοσμῶ [= καθαρίζω και αποκαθιστώ την τάξη αφαιρώντας τα περιττά]

διακοσμῶ
κοσμογονία
κοσμογραφία

κοσμοκράτωρ (-τορας)
κοσμοπολίτης
ἀκοσμία
ὑπόκοσμος

κοσμοθεωρία
κοσμογυρισμένος
κοσμοπλημμύρα
κοσμοσωτήριος
κοσμοϊστορικός
κοσμοναύτης
κοσμοκαλόγερος
κοσμηματοπώλης
κοσμηματοθήκη
απόκοσμος
μαθητόκοσμος
φοιτητόκοσμος

 

Ασκήσεις

  1. Να αποδώσετε τη σημασία των φράσεων και λέξεων: «από καταβολής κόσμου», «διαγωγή κοσμιότατη», κοσμογονία, κοσμοθεωρία, κοσμοπολίτης.

  2. Με τη βοήθεια του Λεξιλογικού Πίνακα να βρείτε την κατάλληλη λέξη της α.ε. για τις σημασίες που σας δίνονται:
    α. ____________________: αυτός που συμπεριφέρεται με ευγένεια, ο φρόνιμος.
    β. ____________________: το στολίδι.
    γ. ____________________: η ευπρέπεια, η ευγένεια.
    δ. ____________________: αυτός που κυβερνά τον κόσμο.

  3. Να κατατάξετε τις ομόρριζες του ρήματος κοσμῶ λέξεις της α.ε. που περιλαμβάνει ο παραπάνω πίνακας σε κατηγορίες ανάλογα με αυτό που δηλώνουν. Θυμηθείτε όσα διδαχθήκατε στο κεφάλαιο της παραγωγής στην προηγούμενη τάξη:

    ουσιαστικά επίθετα
    πρόσωπο
    που ενεργεί
    ενέργεια,
    κατάσταση
    αποτέλεσμα
    ενέργειας
    ουσιαστικό
    παράγωγο
    από επίθετο
             

 

Β2. Ετυμολογικά

Πρώτο συνθετικό λέξη κλιτή – ουσιαστικό

Κλιτή λέξη ως α΄ συνθετικό μπορεί να είναι:
βέλος βέλος βέλος
ουσιαστικό   επίθετο   ρήμα
κοσμοκράτωρ   φιλόπατρις   λιποταξία
(κόσμος + κρατέω, κρατῶ)   (φίλος + πατρίς)   [λείπω (θ. λιπ-) + τάξις]

 

Στη σύνθεση, το θέμα του α΄ συνθετικού άλλες φορές παραμένει αμετάβλητο και άλλες μετασχηματίζεται. Ειδικότερα:
 

Αγκύλη

Αγκύλη β΄ κλίσης θέμα αμετάβλητο Αγκύλη κόσμος + κρατέω, κρατῶ > κοσμοκράτωρ
  ἄρτος + πωλέω, πωλῶ > ἀρτοπώλης
  α΄ ή γ΄ κλίσης το θέμα αλλάζει και λήγει σε -ο- Αγκύλη ὕλη + τέμνω > ὑλοτόμος
α΄ συνθετικό ουσιαστικό ἰχθύς + πωλέω, πωλῶ > ἰχθυοπώλης
Αγκύλη β΄ ή γ΄ κλίσης το θέμα το θέμα αλλάζει και λήγει σε -α- ή -η- Αγκύλη ἔλαφος + βάλλω > ἐλαφηβόλος
  λαμπάς, λαμπάδος + φέρω > λαμπαδηφόρος
  ουδέτερο
γ΄ κλίσης σε -μα
το θέμα αμετάβλητο ή αποβάλλεται το -ατ- Αγκύλη σῶμα + φυλάττω > σωματοφύλαξ
  σῶμα + ἀσκῶ > σωμασκῶ

 

Ασκήσεις

  1. Να σχηματίσετε σύνθετα αρσενικά ουσιαστικά και επίθετα της α.ε. χρησιμοποιώντας τα συνθετικά που δίνονται:

    λόγος + γράφω ______________________________
    μῦθος + λέγω ______________________________
    οἶκος + δεσπότης ______________________________
    νόμος + τίθημι (θε-) ______________________________
    λίθος + ξέω ______________________________
    νίκη + φέρω ______________________________
    κτῆνος + τρέφω ______________________________
    θάνατος + φέρω ______________________________

     

  2. Να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις της ν.ε. με α΄ συνθετικό τα ουσιαστικά της α.ε. που δίνονται:

    αἷμα (-ατος)    
      αυτός που δίνει αίμα: _______________________________
      αυτός που είναι βαμμένος με αίμα: _______________________________
      η διαδικασία καθαρισμού (κάθαρση) του αίματος: _______________________________
    λόγος    
      αυτός που γράφει λόγους: _______________________________
      η τέχνη του λόγου: _______________________________
      παιχνίδι με τον λόγο: _______________________________
      η θεραπεία διαταραχών του λόγου: _______________________________

 

Γ1. Γραμματική

Γ΄κλίση ουσιαστικών

Συμφωνόληκτα ουσιαστικά γ΄ κλίσης

Σε αυτή την Ενότητα ολοκληρώνεται η διδασκαλία των πιο συνηθισμένων συμφωνόληκτων ουσιαστικών της γ΄ κλίσης.

  • Λαμβάνοντας υπόψη τις καταλήξεις της γ΄ κλίσης, να συμπληρώσετε τους πίνακες και να τονίσετε τους άτονους τύπους:

 

Ημιφωνόληκτα

α. Υγρόληκτα

  μονόθεμα διπλόθεμα
  ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός
ονομαστική   σωτήρ   σωτῆρ-ες   πράκτωρ   πράκτορ-ες
γενική   σωτῆρ-ος   σωτηρ-…   πράκτορ-ος   πρακτ-…-…
δοτική   σωτηρ-…   σωτηρ-…   πρακτ-...-…   πρακτ-…-…
αιτιατική   σωτηρ-…   σωτηρ-…   πρακτ-…-…   πρακτ-…-…
κλητική   σῶτερ   σωτηρ-…   πρᾶκτορ   πρακτ-…-…

 

Συγκοπτόμενα διπλόθεμα υγρόληκτα

  ενικός πληθυντικός
ονομαστική   ἀνήρ   πατήρ   ἄνδρ-ες   πατερ-…
γενική   ἀνδρ-ός   πατρ-ός   ἀνδρ-…   πατερ-…
δοτική   ἀνδρ-...   πατρ-…   ἀνδρ-ά-σι(ν)   πατρ-ά-σι(ν)
αιτιατική   ἀνδρ-…   πατέρ-α   ἀνδρ-…   πατερ-…
κλητική   ἄνερ   πάτερ   ἀνδρ-…   πατερ-…

 

Συγκοπτόμενα είναι επίσης τα ουσιαστικά ἡ μήτηρ (τῆς μητρός, κλητ. εν.: ὦ μῆτερ) και ἡ θυγάτηρ (τῆς θυγατρός, κλητ. εν.: ὦ θύγατερ). Τα ουσιαστικά αυτής της τάξης λέγονται «συγκοπτόμενα», γιατί αποβάλλουν (συγκόπτουν) σε ορισμένες πτώσεις το -ε- του αδύνατου θέματος.

 

β. Σιγμόληκτα

1. Αρσενικά

Πρόκειται για κύρια ονόματα σε -ης (γεν. -ους), όπως το Ἀριστοφάνης, και -κλῆς (γεν. -κλέους), όπως το Περικλῆς.

  ενικός
ονομαστική Ἀριστοφάνης Περικλῆς
γενική Ἀριστοφάνους Περικλέους
δοτική Ἀριστοφάνει Περικλεῖ
αιτιατική Ἀριστοφάνη Περικλέα
κλητική Ἀριστόφανες Περίκλεις

 

2. Ουδέτερα ακατάληκτα

Στα ουσιαστικά αυτά το αρχικό θέμα (σε -εσ) στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού μετατρέπεται σε -ος. Σε όλες τις άλλες πτώσεις αποβάλλεται το -σ- και επέρχονται συναιρέσεις.

  ενικός πληθυντικός
ονομαστική ἔδαφος   ἐδάφη (< ἐδάφεσ-α)
γενική ἐδάφους (< ἐδάφεσ-ος) ἐδαφῶν (< ἐδαφέσ-ων)
δοτική ἐδάφει (< ἐδάφεσ-ι) ἐδάφεσι (< ἐδάφεσ-σι)
αιτιατική ἔδαφος   ἐδάφη (< ἐδάφεσ-α)
κλητική ἔδαφος   ἐδάφη (< ἐδάφεσ-α)

 

 

Γ2. Σύνταξη

Σύνδεση προτάσεων ή όρων πρότασης

Στην πρόταση «ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων καὶ πολλάκις μὲν εὐλογεῖν καὶ κοσμεῖν τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις τοὺς ἐχθρούς» ο σύνδεσμος «καὶ» συνδέει σε δύο περιπτώσεις όμοιους όρους.

Οι προτάσεις (ή οι όροι των προτάσεων) μπορούν να συνδέονται με τους εξής τρόπους:

α. Παρατακτική ή κατά παράταξη σύνδεση

Όπως και στη ν.ε., πρόκειται για τη σύνδεση που γίνεται με τους συμπλεκτικούς, αντιθετικούς και διαζευκτικούς (αλλά και με παρατακτικούς αιτιολογικούς και συμπερασματικούς) συνδέσμους. Οι σύνδεσμοι αυτοί συνδέουν όμοιες προτάσεις (κύριες η δευτερεύουσες), όμοιους όρους ή όμοιους προσδιορισμούς[1].
π.χ. Μανθάνετε καὶ λέγετε.
Εἶτα ἀπέπλευσεν εἰς Αἴγυπτον καὶ εἰς Κύπρον.

 

β. Υποτακτική ή καθ’ υπόταξη σύνδεση

Όπως και στη ν.ε., πρόκειται για τη σύνδεση που γίνεται με τους υποτακτικούς συνδέσμους (π.χ. ειδικούς, χρονικούς, αιτιολογικούς), καθώς και με αναφορικές και ερωτηματικές αντωνυμίες και με τα αντίστοιχα επιρρήματα.

π.χ. Λέγω ταῦτα, ἵνα ὑμεῖς ἀκούητε.
Ὃταν τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ τις, ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων.

Με υποτακτικούς συνδέσμους εισάγονται στον λόγο οι δευτερεύουσες προτάσεις· η σύνδεση ονομάζεται «καθ’ υπόταξη», γιατί η δευτερεύουσα πρόταση δεν μπορεί να σταθεί μόνη της στον λόγο, αλλά υποτάσσεται σε μια άλλη πρόταση.

Παρατήρηση

Σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο πρέπει οπωσδηποτε να υπάρχει (ή να εννοείται) τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.

 

γ. Ασύνδετο σχήμα

Σύμφωνα με το σχήμα αυτό οι προτάσεις (ή οι όροι) που συνδέονται μεταξύ τους απλώς παρατίθενται χωρίς συνδετικό μέσο, παρά μόνο με κόμμα. Έτσι επιτυγχάνεται ζωντανό, παραστατικό ύφος.
π.χ. Συμβαλόντες τὰς ἀσπίδας ἐωθοῦντο (= σπρώχνονταν), ἐμάχοντο, ἀπέκτεινον, ἀπέθνησκον.

 

Ασκήσεις

  1. Να κλιθούν στις πλάγιες πτώσεις και των δύο αριθμών τα ουσιαστικά ἡ μήτηρ και τό ἔθνος.

  2. Να εντοπίσετε τα τριτόκλιτα ουσιαστικά του κειμένου και να τα γράψετε στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού.

  3. Να γράψετε τα παρακάτω ουσιαστικά στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού:

    τὸν μῆνα __________________ τοῦ ἐλαιῶνος __________________
    ὦ νυμφών __________________ οἱ σωλῆνες __________________
    τοῦ κοσμήτορος __________________ ὦ ἐκλέκτορες __________________
    τῷ πυρῆνι __________________ τοῦ κώδωνος __________________
    τὴν ἀηδόνα __________________ τοὺς κανόνας __________________
    οἱ νιπτῆρες __________________ τῶν δαιμόνων __________________
    τῷ ἄξονι __________________ τῷ βέλει __________________
  4. Να γράψετε τη γενική ενικού των παρακάτω ουσιαστικών λαμβάνοντας υπόψη τη μορφή τους στη ν.ε.:
    σιαγών, παντοκράτωρ, συνδαιτυμών, χειμών, Ἀπόλλων, Εὐρυτάν, λιμήν, Πάν, ξενών, παρθενών, κηδεμών, χείρ.
  5. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο των ουσιαστικών που βρίσκονται σε παρένθεση:
    α. Οἱ ἀρχαῖοι ἐνόμιζον τοὺς ___________ (ἀστήρ) θεοὺς εἶναι.
    β. Οἱ τετελευτηκότες ἐρήμους τοὺς ___________ (πατήρ) καὶ τὰς ___________ (μήτηρ) ἀπέλιπον (= άφησαν).
    γ. Φθείρουσιν ___________ (ἦθος, αιτ. πληθ.) χρηστὰ ὁμιλίαι (= οι συναναστροφές) κακαί.
    δ. Παρὰ Λεσβίοις ἀγὼν ἄγεται (= διοργανώνεται διαγωνισμός) ___________ (κάλλος, γεν. εν.) γυναικῶν ἐν τῷ ___________ (τέμενος) τῆς Ἥρας λεγόμενος καλλιστεῖα.
    ε. Οἱ Πέρσαι χαλεπῶς φέρουσι τοῖς παροῦσι ___________ (πρᾶγμα).
    στ. Βούλομαι ὑμῖν τὰ ___________ (ὄνομα) αὐτῶν ἀναγνῶναι.
    ζ. Ἦν ποτε χρόνος, ὅτε θεοὶ μὲν ἦσαν, θνητὰ δὲ ___________ (γένος) οὐκ ἦσαν.
  6. Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνδεσης στις περιόδους που ακολουθούν και να δηλώσετε τι συνδέουν κάθε φορά οι σύνδεσμοι:
    α. Τηλικαῦτα (= τόσο μεγάλα) αὐτοῖς τὸ μέγεθος καὶ τοσαῦτα τὸ πλῆθος εἴργασται.
    β. Ἐγώ ἀναιδὴς οὐτ’ εἰμὶ οὐτ’ ἄν γενοίμην.
    γ. Στέργε μὲν τὰ παρόντα, ζήτει δὲ τὰ βελτίω (= να αγαπάς αυτά που έχεις, αλλά να επιζητείς τα καλύτερα).
    δ. Οἱ δὲ ἐπείθοντο· ἐπίστευον γὰρ αὐτῷ.
    ε. Κάλλος μέν ἤ χρόνος ἀνήλωσεν (= ξόδεψε, έφθειρε) ἤ νόσος ἐμάρανε.
    στ. Ἀριστοφάνης οὐ μόνον τῶν ἰδίων ἀλλὰ καὶ τῶν κοινῶν ἐβούλετο ἐπιμελεῖσθαι.
    ζ. Οὐκ οἶδα σαφῶς· ἔοικε δ’ οὖν ἀτόπῳ (= μοιάζει λοιπόν παράλογο).
  7. Να εντοπίσετε στις ακόλουθες περιόδους τις λέξεις που εισάγουν δευτερεύουσες προτάσεις:
    α. Καὶ κατηγοροῦσι μὲν αὐτοῦ ὡς πολλάς ἀρχάς ἦρξεν (= ανέλαβε πολλά αξιώματα), ἀποδεῖξαι δέ οὐδείς δύναται ὡς οὐ καλῶς ἦρξεν. β. Οὐκ ἔχω ὅ,τι ἀποκρίνωμαι.
    γ. Ὀκνῶ (= φοβάμαι) μὴ μάταιος ἡμῖν ἡ στρατεία γένηται.
    δ. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτ’ οὐχ οὕτως ἔχει, φυλάττεσθαί φημι δεῖν.
    ε. Τὰς ἀρετὰς ἐπιτηδεύομεν (= ασκούμε τις αρετές) οὐχ ἵνα τῶν ἄλλων ἔλαττον ἔχωμεν (= για να έχουμε λιγότερα από τους άλλους), ἀλλ’ ὅπως ἂν μετὰ πλείστων ἀγαθῶν τὸν βίον διάγωμεν (= για να περνούμε τη ζωή μας).
    στ. Πρὸς τὸν ἀδελφὸν δ’ οὕτως ἐνειμάμην (= έτσι μοίρασα την περιουσία), ὥστε ἐκεῖνον πλέον ὁμολογεῖν ἔχειν τῶν πατρῴων (= από την πατρική κληρονομιά).
    ζ. Εἰ οὖν ἐγὼ μὴ γιγνώσκω μήτε τὰ ὅσια μήτε τὰ δίκαια, ὑμεῖς διδάξατέ με.
    η. Εἰκὸς (ενν. ἐστί = είναι εύλογο) ὑμᾶς μήπω τοὺς τῶν κατηγόρων λόγους ἡγεῖσθαι πιστούς, πρὶν ἂν καὶ ἡμεῖς εἴπωμεν.
    θ. Εἶδεν ἐκεῖνος Σάμον φρουρουμένην ὑπό Κυπροθέμιδος, ὃν κατέστησε (= διόρισε) Τιγράνης.
    ι. Φήσουσι (= θα πουν) γὰρ δή με σοφὸν εἶναι, εἰ καὶ μὴ εἰμί.

          Άσκηση: υγρόληκτα-σιγμόληκτα ουσιαστικά γ κλίσης [πηγή: Ελληνικός Πολιτισμός]

[1] Για τα είδη των συνδέσμων βλ. Γραμματική Αρχαίας Ελληνικής. Θεωρία: σύνδεσμοι [πηγή: Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής, Γυμνασίου-Λυκείου]

 

Απόφθεγμα